Hyrje » Biografi

Arkiva Kategorie: Biografi

Gjenerali Patton


Gjenerali Patton

Një nga strategët më të komplikuar e misterioz të të gjitha kohërave, George Smith Patton u lind më 11 Nëntor të vitit 1885 në San Gabriel, California. Në moshë fëminore vendosi se qëllimi i jetës së tij është që të bëhej një Hero. Për herë të parë u frymëzua për këtë gjë kur dëgjonte për trimëritë e Heronjëve të Greqisë së lashtë që ia lexonte i ati. Iliada dhe Odisia ishin të preferuarat e tij. Regjistronte pjesë të ndryshme përmendësh përpara se të mund të mbante një shpatë në dorë. U rrit në një ambient ku stërgjyshit e tij e frymëzonin për këto gjëra, pasi kishin luftuar në luftërat civile. Në vitin 1910 martohet me Beatrice Ayer, ndërsa në vitin 1912 përfaqësoi SH.B.A-n në Lojrat Olimpike në pesëgarëshen moderne (hedhje me shtizë, luftë me shpata, not, hipizëm dhe vrapim).

Nëpërmjet misioneve të ndryshme që ju ngarkuan për shkak të trimërisë së tij dhe efektivitetit të veprimit të tij, nderohej dhe ngjiste shkallët e hierarkisë së ushtrisë. Një mbështetës i tankeve, Patton pa tek to të ardhmen e luftrave moderne. Pavarësisht mosmbështetjes së Kongresit, studioi, shkruajti gjerë e gjatë dhe eksperimentoi që të rregullonte radiotelekomunikacionin midis tanqeve dhe ndihmoi në vendosjen e këndit të topave dhe armëve.

Gjatë shërbimit të tij në ushtrinë Amerikane, bindjet e tij mbetën të palëkundura, i qëndrueshëm duke iu drejtuar ushtrisë së tij thoshte : “Nuk shoh mesazhe që shkruajnë se po mbajmë vendin tonë, por që përparojmë në mënyrë të qëndrueshme”.

Fama e ardhshme e Patton si strateg, bazohet tek forca e tij në sulm. Në vitin 1916 i erdhi në ndihmë strategut Pershing kundër Pancho Villa në Meksikë. Fjalët e tij të famshme “të përgjakshme dhe tërë shpirt”, filluan në vitin 1930 në një amfiteatër që kishte ndërtuar që të përmblidhte të gjitha divizionet. Aftësia e tij që të paraqitet, të vij rrufeshëm dhe papritur në të gjithë divizionin,u bë mitike.

Njësitë e Pattoni bartnin emrin e Moralit të Lartë, për të cilën u bënë të famshme. Në Nëntor të 1942 Patton dhe burrat e tij morën pjesë në zbarkimin në Afrikën Veriore.

Pas humbjes shkatërruese për SH.B.A.-të në Kasserine Pass, Pattoni u zhvendos atje. Puna e tij e parë ishte që të risillte moralin e lartë dhe disiplinën tek ushtarët e dëshpëruar. Filloi nga poshtë, duke urdhëruar një zbatim të rreptë të rregullave ushtarake, me veshje të rregullta dhe të pastra ushtarake. Këta ushtarë tashmë përbënin shembull dhe i udhëhiqnin të tjerët në vend që ti ndiqnin.

Sipas Pattonit, një person frikacak kurrë nuk do të frymëzonte respektin. Disiplina dhe madhështia e tij “zgjuan” burrat e tij, duke fituar respektin e tyre. Vishte vazhdimisht jelekun me revolverin e tij si dhe medaljet, duke dashur që t’u tregonte ushtarëve të tij se udhëhiqeshin nga një luftëtarë. E dinte që përkushtimi ndaj një komandanti do t’i frymëzonte  burrat.

Pavarësisht fitores së tij në Palermo, u gjend përballë problemeve me superiorët e tij pasi goditi një ushtarë që e konsideronte si frikacak. Por treguan mirëbesim në aftësitë e tij dhe nuk pranuan që ta hiqnin nga detyrat e tija. Një shembull i heroizmit të tij personal, ndodhi kur shpëtoi dy Francezë nga një ndërtesë që po shembej. Nuk ishte asnjëherë i gatshëm që të shtrihej mbi dafinat e tij, dëshironte që gjithmonë të shihte përpara.

I paçmueshëm në betej, por temperamenti i tij nënshtronte faj në paqe. Do t’i shkonte më për shtat luftëtarit Patton të vdiste heroikisht në luftë, por nuk qe e shkruar. Pavarësisht ekspozimit të tij të vazhdueshëm ndaj rrezikut të luftrave, u plagos në një aksident automobilistik në Dhjetor të vitit 1945 duke dhënë shpirt nga plagët e tij. Akoma edhe mbas vdekjes së tij, fama e tij vazhdoi të rritej, duke u konsideruar sot si strategu më i mirë në historinë e ushtrisë Amerikane.

Hero i vërtet është ai që lufton edhe kur është i frikësuar. Nuk e lë frikën e tij për vdekje, të ndosë nderin e tij, ndjenjën e detyrës ndaj vendit të tij dhe ndaj njerëzimit.

Gadishmëria është e nevojshme kundrejt çdo ushtari, që të qëndrojë i gjallë, fizikisht dhe moralisht. Secili në ushtri luan një rol jetësor. Secili është një hallkë e çmuar në zinxhirin e madh. Secili i shërben totalit.

Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu:

Jeta e Ludvig Van Bethoven


Ludvig Van Bethoven

 

Ludvig Van Bethoven u lind në17 Dhjetor të vitit 1770, në një shtëpi të varfër në rrugën Bonkasse në Bon. Vitet e fëmijërisë nuk i jetoi me lumturi. Nëna e tij Katerina Kerverih, ishte një grua me një prejardhje të thjeshtë dhe punonte si shërbëtore por me detaje, mirësi dhe ndjeshmëri në kundërshtim me babain e tij, Johan Bethoven, njeri mizor dhe pijanec. Nga tetë vëllezërit e tij, pesë vdiqën në moshë të re. Kështu, që i vogël u mësua me dhembjet njerëzore dhe mësoi te jetë i durueshëm ndaj fatkeqësive dhe të ndajë trishtimin e të tjerëve. Një figurë e rëndësishme në jetën e tij ishte gjyshi i tij Ludvih, muzikant i Oborrit që u nderua me titullin Kapelmaister, njeri me aftësi të mëdha muzikore dhe karakterë të jashtëzakonshëm që dallonte në mënyrë të veçantë.

ARSIMIMI – MËSUESIT – RINIA:

MUZIKA NË FËMIJËRI:

Mësuesi i parë i tij ishte babai, i cili vetë ishte tenor në Oborr. Edhe pse s’kishte një vesh muzikor të veçantë, dalloi talentin e të birit, të cilin u përpoq ta shfrytëzonte. E stërmundonte Bethovenin e vogël– në moshën katër vjeçare e detyron të studiojë piano deri në mëngjes – dhe shpesh për shkak të rreptësisë së tij të paarsyeshme, Bethoveni shpesh mendonte ti braktiste studimet për muzikë. Bethoveni jep shfaqjen e tij të parë në moshën tetë vjeçare (babai i tij kishte deklaruar gjashtë). Mësuesi i tij i parë me vlerë, në moshën dhjetë vjeçare, ishte Kristian Neefeorganist i Oborrit i cili e udhëzonte pa e mbytur me rregulla dhe e frymëzonte.

Në moshën njëmbëdhjetë vjeçare bën deputimin e tij të parë, në moshën dymbëdhjetë vjeçare publikimin e tij të parë dhe në atë trembëdhjetë vjeçare zëvendëson Neefen në Oborr. Në vitin 1787 takon Moxartin në Vienë dhe duke mundur mosbesimin e tij thotë: “Ky djalosh i ri do të habisë botën” dhe ta pranojë si nxënësin e tij. Pak më vonë me ndihmën e princit Franxhesko dhe të Baldstainit të mirësjellshëm, i cili e njohu me Shekspirin, Kantin, Leisingun dhe Gëten, regjistrohet në universitet dhe studion për filologji gjermane. Ne vitin 1793 bëhet nxënësi i Havdhon dhe fillon paralelisht mesime me Johan Senk, me Alberhtcberkër dhe tashmë të njohurin Antonio Salieri.

FILOZOFIA NË FËMIJËRI:

Veçanërisht dashuronte klasikët. Thuhet se kishte gjithnjë poshtë jastëkut të tij vepra të Homerit, Platonit, Plutarhut, Osianit, dhe Gëtes ndërkohë studionte shpesh Aristotelin, Takiton, Ciceronin, Sasinin, Pestalocin dhe Kantin. Kultivonte një vlerësim të thellë për veprat e filozofisë indiane. Pjesë siç është “I mbështjellur nën hijen e izolimit të përjetshëm, në Natën e pakalueshme të pyllit të virgjër, të papërshkueshmit, të paafrueshmit…me Shpirtin të zhytur brenda vetes… Brahma”ose nga Bagavat Gita I lumtur ai i cili largoi të gjitha pasionet e tij dhe me gjithë forcën e tij të veprimit perfeksionohet” ose “Qëllimi i veprimit tënd të jetë vetë veprimi dhe jo suksesi i tij” i gjejmë shpesh në ditaret e tij veçanërisht nga vitet 1815, 1816.

Është eklektik, studion pa patur paragjykime. Ai vetë tregon “Pa pretenduar se jam i mençur, u përpoqa që nga vitet e femijërisë të kuptojë fjalët e shpirtrave të mëdhenj të të gjitha kohërave. Në një faqe të një partiture shkruan me shkronja të mëdha “Ligji etik brenda nesh dhe qielli me yje sipër nesh. Kant”. Nga Shiler kopjon, vë në kuadër dhe vendos zyrën e tij ngjitur me Vrutun, frazën me prejardhje egjiptiane: « Jam ajo që është! Jam Gjithësia, çfarë është, ishte dhe do të jetë! Asnjë ekzistencë njerëzore nuk ka ngritur asnjëherë perden time”.

Lidhja e tij me natyrën,që dallohet në veprat e tij, e udhëheq në një perceptim brendësor të Perëndisë, nismëtare për epokën e tij, dhe nga një perceptim shpresëdhënës për jetën dhe botën. Në një nga shënimet e tij shkruan: “Kam përshtypjen se çdo pemë më thot: Shenjtësi, Shenjtësi… Kush mund t’i shpreh të gjitha këto? Dhe në qoftë se të gjitha humbasin, mbetet toka, akoma edhe në dimër. Në librin e Shturmit “Filozofia e Natyrës” nënvizon shumë herë këto:  “Do të doja shumë të ngjaja në të gjitha me një pemë. Do të doja të kisha më shumë virtyte,në përputhje me ato që zotëroj dhe vendin që Perëndia më ka dhënë,  duke ruajtur fryte, dhe duke zhytur rrënjët e mia me qëndrueshmërinë e Shpirtit, që t’i jap drejtim dhe forcë jetës sime praktike. Nxitohem t’i ngjajë atyre pemëve duke lidhur rrënjët e mia gjithmonë e më fortë me tokën”. Dhe pas tokës vjen radha e qiellit, e yjeve, prejardhja e tyre me Perënditë qetëson zemrën e tij. “Ah sikur të mundja të shkoja nga ylli në yll, ashtu sikur nga një lule tek një tjetër”.

Është e mundur që Bethoven të ketë qenë Mason,por nuk është e sigurtë ashtu sikurse edhe për Havdhon, Moxartin dhe Gëten.

Në shkrimet e tij përmend Perëndin: “E dua të shenjtën pa qenë i krishterë. Mesha është për mua një tekst jo më shumë bindës se sa shkrimet e Miltonit dhe të Gëtes”. Në moshë të madhe shkruan: “ Sokrati dhe Jezusi qëndruan si prototipet e mia”. Përmedin se besonte në një Zot personal dhe i drejtohej të Shenjtës direkt pa ndërhyrjen e ndërmjetësve. Dikur, kur një nxënës i tij i tregoi një partiturë  të “Fidelios” ku kishte shkruajtur: “Boll më me ndihmën e Zotit”, Bethoveni shtoi: “Njeri, ndihmo vetveten”.

PUNËT – PERIUDHAT:

Ishte një krijues shumë pjellor. Katalogët e regjistruar me kompozimet e tij  arrijnë në 138, pa llogaritur veprat e moshës së tij rinore. Veprat e tij të pavdekshme janë: 9 Simfonitë, 32 Sonata për piano, Sonatat për violinë dhe piano, 5 koncerte për piano dhe orkestër, Kuartetet, opera “Fideljo”, mesha « Missa solemnis», “Spteti(?)” veçmas me Triot, Kuintetet, Serenatat dhe Bakatelet.

Ndahen në tre periudha: Fillestare, të Mesme dhe e Vona. Në të gjithë veprat dallojmë shpirtin heroik me të cilin përballoi provat e jetës së tij plot pasione dhe brendësinë e thellë të muzikantit.

Kompozimet më të rëndësishme fillojnë në vitin 1797. Deri atëherë ecuria e tij ishte si pianist dhe njihet si mjeshtër zbulues, pavarësisht natyrës së tij të rreptë dhe akuzave që i bënin mbi përdorimin e tepruar në peda. Gjithashtu, shquhet për improvizimet e tij të jashtëzakonshëm, të cilat thuhet se mund t’i përsëriste saktësisht. Rrethet aristokratike të kohës në të cilën ishte i shumëkërkuar, flasin për një butësi të tillë me të cilën i binte tastave, e cila prekte Hyjnoren. Thuhet se dikur një pianist i cili e kishte ftuar në një duel, sapo e dëgjoi të luajë, iku fshehurazi nga salla dhe asnjëherë s’u dëgjua më prej tij.

Në vitin 1799 kompozon “Sonatën Pasionante” ose “Apasionata”, fryt i dashurisë së tij me bukuroshen Hungareze, aristokraten Tereza Fon Brunsvik, dhe vijojnë “Septeto” (1800) dhe “Sonata e Pranverës” (1801).

Viti 1802 është një vit shumë i vështirë për të pasi e dashura e tij Xhulieta Guiciardi të cilës i kishte kushtua “Sonata nën Dritën e Hënës” e lë dhe bashkë me të edhe dëgjimi i tij, i cili kishte filluar t’i shfaqë probleme që prej vitit 1796. Trishtimi i tij ishte aq i madh saqë kompozon “Testamenti i Hailingestatit” dhe ja dërgon dy vëllezërve të tij me lutjen që të lexohet dhe të kryhet pas vdekjes së tij. Fillon duke thënë: “O njerëz që më konsideroni dhe më gjykoni te ligë dhe gjysmënjeriu sa shumë padrejtsi më bëni. Zemra ime që kur isha fëmijë ishte e dhënë pas Mirësisë. Ndihesha gati të realizoja gjëra të mëdha. Por mendoni, se këtu dhe gjashtë vite, më ka goditur një fatkeqësi e pakorigjueshme… Kisha vendosur t’i jepja fund. Vetëm arti më përmbajti. Më dukej e pamundur të braktisja botën pa përfunduar çfarë isha i destinuar të jap”. Përsëri shohim të kthehet kuptimi i Misionit, një Misioni të Lartë, një destinacion që tejkalon provat njerëzore. Pastaj, siç vet Bethoveni thotë, njeh shumë mirë nga Platoni i tij i dashur “kush është fati që pret vetëvrasësit në udhëtimin e Shpirtit pas vdekjes” dhe vertikalizohet në shembuj vullneti dhe garimi.

Në vitin 1803 shkruan simfoninë e tij të 3-të “Heroiken” të cilën ja dedikon Napoleonit, heroit të tij, i cili mishëron idealet e lirisë, drejtësisë dhe vëllazërisë tek të cilat beson me gjithë zemër. Në kopertinën e saj shkruan “Bonoparti”. Napoleonit i kushton gjithashtu Koncertin nr. 5 për piano ose “Perandoraku” (1809). Por pas emërimit të Napoleonit Perandor, u nervozua aq shumë saqë e grisi kopertinën dhe Simfoninë e quajti “Heroike”.

Në vitin 1807 shkruan “Simfonia e 5-të” me temë luftën e njeriut me fatin, luftë e cila sipas studiuesve çon në fitoren përfundimtare të njeriut kundrejt fatit, në triumfin e vullnetit njerëzor. Por sipas të tjerëve kjo luftë që deklarohet me tre goditjet që përbëjnë motivin e veprës, gradualisht ëmbëlsohet dhe në një çast goditja – e fatit dhe njeriu janë bërë NJË. Njeriu ka pranuar Darmën (=Rrugën) e tij, destinacionin e tij dhe ndjek Fatin e tij, Qëllimin e tij, dhe bashkëpunon me të.

Në të njëjtën periudhë shkruan dhe Simfoninë e 6-të, e cila lartësohet si himn për natyrën dhe elementët e saj, diellin, erën, pemët, tokën. Natyra bëhet për Bethovenin“Mesuesja e Jetës” I dashuroj pemët më shumë se njerëzit. Pyjet, shkëmbinjtë, të japin përgjigjen që kërkon” i shkruan mikeshës së tij Terza Malfati.

Në vitet 1812 – 1813 përjeton një zhgënjim të thellë dashurie. Është dashuria për të shumëdashurën e tij të pavdekshme, për të cilën janë shkruajtur shumë por asgjë me siguri. Janë të shumta gratë që kaluan në jetën e tij dhe mes tyre një vend të veçantë zuri Betina Bredano, e dashura e Gëtes. Por, megjithëse gjatë gjithë jetës së tij ka qenë romantikisht i dashuruarm, asnjëherë nuk qëlloi me fat në këtë fushë. Në vitin 1812 bëhet takimi i famshëm Gëte – Bethoven. Të dy njohin veprat e njëri-tjetrit por janë dy natyra shumë të ndryshme dhe në përgjithësi është shumë e mistershme se çfarë ndodhte ndërmjet tyre. Thuhet se Gëte shmangte gjithmonë të fliste për Bethovenin dhe një herë që e kapën duke dëgjuar të 5-tën, dëgjoi vetëm pjesën e parë, u kthye në shtëpi i vrazhdë dhe kurrë më nuk e dëgjoi muzikën e tij.

Në vitin 1816 kompozon nje cikël këngësh “Për të Dashurën e Largët” dhe fillon të kompozojë të 9-tën. Në vitin 1822 mbaron meshën e “Missa solemnis”, për të cilën punoi plot 10 vjet. Thonë se periudhën në të cilën po e kompozonte ishte gjithmonë qull në djersë, i binte tempit me duar e këmbë dhe banorët e rrugës  Maindligk, në të cilën ndodhej, besonin se ishte i demonizuar. Por kur e mbaroi, u gjendën përpara një njeriu të ri. Ai vetë në tekstin e tij “Zotëri” shkruan: “NGA ZEMRA MUND TË SHKOSH DREJT ZEMRËS”. Konsiderohet si vepra që çliroi Bethovenin nga dyshimet tokësore. Megjithatë, mori një kritik të ashpër sepse u konsiderua se, sidomos në pjesët e meshës, përdorimi i tingujve intesiv, në vend të atyre që janë të butë, ishte një mosrespektim. Që Bethoveni nuk tregoi favorizmin që duhej por qëndroi përpara Zotit sikur edhe ai vetë të ishte Zot. Vlera e veprës, që bashkë me të 9-tën konsiderohen si kryeveprat e Bethovenit, u njoh pas vdekjes së tij.

Në vitin 1823 përfundohet “Simfonia e 9-të” ose “Himn për Lumturinë”, që sipas shumicës është Simfonia më e mirë e Bethovenit. Shkruhet në kondita shumë të vështira: dhembje fizike, probleme ekonomoke, agoni e pandërprerë për “mistrecin”, nipin e tij të ftohtë Karl – të cilin e ka nën kujdestari që prej vitit 1815 – megjithatë këto nuk e ndalojnë Bethovenin. Përkundrazi, gjen forcën nëpërmjet dhembjes të arrijë lumturinë dhe t’u mësojë njerëzve rrugën e vëllazërisë dhe të lumturisë. Në trishtim e në lumturi Bethoven flet për fatin e përbashkët të gjithë njerëzve në Rrugën e gjatë të Njerëzimit, për bashkimin përfundimtar të të gjithë Shpirtrave me GJITHËSINË. Në Maj të vitit 1825 e 9-ta paraqitet në publik dhe krijuesi merr një respekt shumë të madhë. Por ai i ulur në një shesh nuk dëgjon as edhe një duartrokitje dhe nevojitet që një nga koristët ta marrë dhe ta kthejë nga publiku që të paktën të shikonte entuziazmin e tyre të madh. Kur koncerti mbaron atij i bie të fikët.

Fundi vjen pak më vonë. 26 Mars 1827, pas një pneumonie të rëndë që kaloi nje vit më parë, pa marrë kujdesin e nevojshëm të vëllait dhe nipit të tij, nën shoqërin e rrufeve dhe bubullimave të tmerrshme të një natyre, gjerësinë e së cilës aq shumë dashuronte, Bethoven vdes. Varroset me të gjitha nderimet – i famshmi Frans Grilparcer, poeti më i madh austriak thotë me zë të lartë një fjalim mortor prekës përpara turmës së njerëzve – dhe udhëtimi i tij në Qiell që aq shumë dëshironte: “Ah! Sikur të mundja të udhëtoja nga ylli në yll” fillon…

Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu:

Nikolo Paganini, ”magjistari” i violines


 

Nikolo Paganini 

Nikolo Paganini ishte një nga violinistët më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Shumë tregime të çuditshme tregohen përreth jetës së muzikantit, të cilat përforcohen edhe nga  paraqitja e tij e jashtme  shumë ‘’ecentrike’’.

U lind në Gjenova të Italisë, me 27 Tetor të vitit 1782 dhe ishte një nga gjashtë fëmijët e Tereza dhe Antonio Paganinit. I ati ishte një argat në portin  e qytetit dhe një  amator i mandolinës. Afër të atit dhe drejtorit të korit të kishës katedrale te Gjenovës, Nikolo i vogël, akoma pa mbushur gjashtë vjeç , mori edukimin e tij të parë muzikor duke mësuar mandolinë dhe violinë. Studionte jashtëzakonisht shumë (deri në pesëmbëdhjetë orë në ditë) ndërsa shkruajti sonatën e tij të parë në vitin 1790, kur ishte vetëm 8 vjeç.

Në moshën nëntë vjeçare, u shfaq në skenë duke krijuar një entuziazëm  të paparë me interpretimin dhe ndryshimet e tij mbi veprën Karmanjola. Përmirësoi ndjeshëm artin e tij afër violinistit të famshëm Rola në Parma dhe studioi kompozim me Chiretti-n, mësuesin e Paer: që të dy deklaruan se nuk kishin se ccfarë ti mësonin këtij djaloshi me shumë dhunti.

Një periudhë e jetës  rinore të Paganinit mbetet e mbuluar me mister, por thuhet se gjatë turit të tij të parë me koncerte nëpër Itali, shiti violinën për të paguar disa borxhe që bëri nga pjesëmarrja  në lojrat e fatit. Një amator francez i fal Paganinit në Livorno një violinë të shkëlqyer Guarnieri, violinë kjo që mbeti e preferuara për  të në gjithë jetën e tij.

Femrat dhe lojrat e fatit thuhet se i vunë në rrezik karrierën  dhe shëndetin e dobët të kompozitorit Italian.

Gjenialiteti i tij në kombinim me teknikën e tij, prototipe për epokën, themeluan famën e  tij në të gjithë Italinë. E gjithë bota fliste për këtë muzikant me pamje ekzotike, dhe madje disa e akuzonin se kishte bërë marrëveshje me ‘’jashtë që këtu’’ siç e quanin atëherë ose djallin siç e quajmë, duke shpjeguar me këtë mënyrë sjellje të çuditshme  që provokonte me interpretimet e tij.

Paganini ishte i gjatë, i dobët, me flokë të gjatë dhe një fytyrë të verdhë që i jepte një pamje eterike që kujtonte më tepër fantazëm sesa njeri të gjallë. Kishte gropa në fytyrën e tij, dhe shikimi i tij ishte  kaq i ftohtë, saqë njerëzit rrallë arrinin ta shikonin në sy.  Zakonisht dilte në skenë me vonesë, shumicën e rasteve i veshur në të zeza dhe pasi vendoste violinën në supin e tij, pa shoqërinë e ndonjë instrumenti tjetër, fillonte të shpërndante ‘’magjinë’’ e tij. Dëgjuesit e tij thoshin : ‘’kishte djallin në bërrylin e tij’’.

Kishte një ndikim të tmerrshëm emocional mbi publikun. Referohet se princesha Eliza e Lucas, motra e Napoleonit e kishte të pamundur ta dëgjonte pa i rënë të fikët, dhe se kompozitori Rossini qante si vajzë e vogël kur dëgjoi Paganinin të luante për herë të parë. Mund të trasnformonte burra guximtarë  në frikacakë duke i udhëhequr në çmenduri dhe anasjelltas, të transformonte frikacakët në heronj, ndërsa sidomos tek femrat, krijonte kriza emocionale dhe histeri kur e dëgjonin.

Të gjitha këto fakte ndihmuan që të krijoheshin zëra dhe shpifje  të ndryshme përreth fytyrës së muzikantit, që në atë kohë besoheshin shumë më lehtë sesa sot. Kështu, thonin se Paganini kishte vrarë dy gra që kishtë dashuruar marrëzisht, e me artin e tij dhe rregullat e magjisë së zezë, burgosi shpirtrat e tyre brenda violinës së tij, ‘’Cremonën’’ e famshme.

Gjithshtu, thuhej se telat e violinës së tij ishin të krijuara nga zorrë njerëzish, dhe kjo ishte arsyeja  e dëgjimeve të jashtëzakonshme që dilnin nga interpretimet e tij. Arrinte të imitonte me violinën e tij  flautin, ashtu si edhe të ekzekutonte  melodi të gjata dhe të mrekullueshme vetëm me telin Sol.

Bashkëkohorët thonë se rezultatet e muzikës së Paganinit, bazohen në metoda  që ose ai i krijoi i pari , ose kishin vetëm një zbatim të përkohshëm. Disa nga këto metoda ishin dhe përdorimi i  fthongëve harmonikë (nuk përdoreshin përpara atij, me përjashtim të atyre që prodhohen mbi telat e hapur), Scordatura( konvertim në kurdisjen e instrumentit) picikato shoqërore me dorën e majtë etj.  Të gjitha këto, së bashku me mjeshtërinë e tij të paparë deri në atë periudhë, shërbyen për të krijuar mitin  e tij. Paganini kishte një djalë, Akilinion, të cilin e kishte pikë të dobët, djalë i cili ishte rezultati i dashurisë së tij me kërcimtaren Antonia Bianki, por që kurrë nuk u martuan.

Paganini ndërroi jetë në Francë me 27 Maj të vitit 1840, si arsye e një sëmundje  të fytit. Përpara se të vdiste kishte lënë amanet të mos ti bënin një varrosje kristiane. Trupi i tij, ashtu siç thotë i biri më vonë, mbeti i pavarrosur deri në vitin 1845, pasi priftërinjtë refuzonin të varrosnin dikë që kishte refuzuar besimin e krishterë.

Nikolo Paganini ishte një artist i shkëlqyer, që magjepste me talentin e tij dhe me të drejtë emri i tij ndodhet në listën  e shkurtër të violinistëve më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Muzika e tij frymëzoi shumë njerëz, dhe pavarësisht shpifjeve kundrejt tij, ai krijoi dhe la pas një trashëgimni të madhe, një  pasuri për të gjithë njerëzimin.

 Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu:

Sokrati dhe metoda e tij dialektike


Sokrati me personalitetin e tij  të vecantë dhe stilin e tij krejtësisht të ri do të përbëjë një stacion shumë të rëndësishëm në historinë e Filozofisë. Mendimi Sokratian është një nga nga fazat kryesore të filozofisë botërore. Me filozofinë e Sokratit  hapet një cikël i ri dhe mbyllet një tjetër. Për këtë asye filozofia greke ndahet në Presokratiane dhe Postsokratiane. Filozofia Presokratiane përbën një fazë ndërmjetëse që lejon kalimin nga mendimi mitik në atë racional, atë që quajmë filozofi. Sokrati u përgjigj me përpikshmëri të madhe  kërkesave të  drejtimit njerëzor të cilin kishte marrë  shkenca greke, duke zhvendosur qëndrën e  interesimit të saj, nga njohuria e natyrës  tek  njeriu dhe aktivitetet brendësore të tij , ndërsa njëkohësisht  humbte karakterin teorik të saj, duke marrë kryesisht rëndësi praktike. Me Sokratin kemi një  fillim të ri të Filozofisë. Pra kemi të bëjmë më filozofin e parë, me kuptimin e sotëm të fjalës, me kuptimin e kërkuesit.

U lind në Athinë (469 – 399 para erës sonë), në një kohë ku kombi grek pasi kishte kaluar nëpërmes  betejave të mëdha të brendshme dhe të jashtme, kishte humbur besimin tek traditat dhe kërkonte përgjigjje mbi pyetjet e jetës së përditshme, ndërsa dekadenca e qytetërimit të lashtë grek kishte filluar të dukej. Revolucioni Filozofik i Sokratit lind si një nevojë ndërgjegjësimi etik, në momentin  ku besimi fetar dhe zakonet e vjetra ishin tronditur dhe epoka e pranimit të padyshueshëm të sistemit kishte tashmë kaluar. Sokrati u mor me  elementin i cili kishte rëndësi vendimtare  për qytetërimin e periudhës së tij: etikën, politikën, dhë rëndësinë e madhe të dijes dhe shkencës.

Ishte kundër Sofistëve që kishin vendosur njeriun dhe ambicjet e tij personale në qëndrën e aktivitetit të tyre. Sokrati kërkonte  Një të Vërtetë të vetme,  drejtësinë dhe  të vërtetën në vetvete, përtej opinioneve  personale  që  cdonjeri mund të mbështesë. Kështu, pavarësisht se merrej me të njëjtat  probleme me Sofistët, ndërsa sofistët binin në një skepticizëm  që i udhëheq në një aktivitet jorezultativ dhe akoma ofronin  argumente  për paligjshmërinë  dhe anarkinë. Sokrati me një kriter të pastër dhe të shëndoshë gjen përsëri  idetë e etikës dhe të besimit tek Arsyeja.

Dëshmitë që  kemi na japin një imazh të saktë të personalitetit të tij. Sokrati shfaqet  si një njeri i thjeshtë i popullit, i biri i statujbërësit Sofroniskut dhe mamisë  Fenareti. Fillimisht u mor  më gdhëndjen e skulpturave, duke ushtruar  profesionin e të atit. Sokrati nuk ishtë shumë i shkolluar, nuk i përkiste asnjë shkolle filozofie, dhe as ishte mbështetës i ndonjërës. Nuk kishte asnjë lloj lidhjeje me Shkollat e Mistereve të njohura të asaj periudhe. Sokrati ishte me të vërtetë  një filozof i jetës së përditshme.  Fliste në Pazar, duke mbledhur  përreth tij ajkën e të rinjëve që e respektonin si mësues i virtytit. Konsideronte si misionin e tij ti përkushtohej tërësisht  kërkimit të së Vërtetës dhe të edukojë vetveten e tij dhe bashkëqytetërët e tij drejt vetënjohjes dhe vetëkontrollit.. ‘’Njih Veteveten’’ e tij u bë  emblema e mësimdhënies së tij. Ashtu sikur na e  paraqet Platoni tek ‘’Apologjia ‘’ e tij, se për Sokratin asnjë  funksion tjetër nuk ishte më superior  se sa ai që i ishte dhënë nga Perënditë, për këtë, u përpoq ta ekzekutonte më besnikërinë më të madhe.

Vlera e madhe e Filozofisë së Sokratit gjëndet tek sfera etike e jetës. Denjësia e individit, për Sokratin , gjëndet tek dija e tij. Dija (Shkenca) është themeli i të gjitha virtyteve dhe vetënjohja është  mënyra e njohjes së të gjithave. Virtyti, për Sokratin,  është dije, dhe më saktë është dituria e të mirës. Gabimi është mungesa e dijes. Me metodën e tij dialektike  vërtetoi se jeta etike, përpjekja e pandaluar e njeriut  për përmirsimin  e tij etik, dhe se pjesmarrja e tij tek gjithcka  e mirë dhe e bukur është e vetmja mënyrë për të arritur dikush Fatmirësinë (evdemonia – demon/fat i mirë) e vazhdueshme.   Sokrati përputhi Fatmirësinë si një pasojë e nevjshme e virtytit. Njeriu  mund të arrijë dijen që udhëheq tek Fatmirësia, vetëm me Filozofinë, domethënë me testimin e vazhdueshëm  të vetvetes, të të tjerëve, ashtu si edhe  të kushteve të jetës njerëzore. Nuk theksonte asnjë virtyt tjetër si atë të  Vetëpërmbajtjes, duke e shprehur me vetë jetën  e tij. Me të drejtë konsiderohet si themeluesi i Shkencës Etike.

Metoda e mësimdhënies së Sokratit bazohej tek dialogu, shkëmbimi i reflektimeve me qëllim  për të gjetur rrugën drejt Arsyes, drejt së Vërtetës. Sokrati ishte i gatshëm të fillonte dialogun me cdonjeri që dëshironte të bisedonte me të. Paraqitej si dikush që dëshironte  të mësonte dhe  me pyetjet e duhura merrte  opinionin e bashkëbiseduesit të tij dhe në këtë mënyrë arrinte të zbulonte pikat e dobta  të tij.  Përfundimisht udhëhiqte  bashkëbiseduesin e tij të ndërgjegjësohej  mbi paditurinë e tij, hap ky që është  fillimi i cdo dijeje, ‘’një gjë di që sdi asgjë’’. Për Sokratin diferenca midis njeriut të ditur dhe atij injorant , ndodhet se i dituri  njeh mangësinë e dijes së tij dhe dëshiron të mësojë, ndërsa ai injorant  kujton se di  dhe  konsideron  vetveten  të aftë të japë opinionin e tij për gjithcka. Në vazhdim udhëhiqte  bashkëbiseduesin e tij, hap pas hapi, nëpërmes një sistemi zingjir pyetjesh-përgjigjjesh, që të mund  të zbulojë  atë që ndodhet brënda tij në një gjëndje latente.  Dialogu kishte si qëllim të heqë mantelet e paditurisë,  por ky ‘’pastrim mendor’’ nuk ishte i mundur pa një qëndrim   modestie  shpirtërore, për të braktisur  dikush bindjet e tij të rreme përpara saktësisë të së vërtetës. Këtë art të ‘’lindjes’’ së shpirtrave, Sokrati e quante obstetrikë, pasi nëpërmes kësaj  dijeje, përgaditet esenca që njeriu  fsheh brënda tij. Përgaditja me të cilën fillonte  obstetrikën, ishte ironia.

Sokrati besonte se ekzistojnë  situata ku dija, vetëm, nuk shtë e mjaftueshme për të na udhëhequr në vendimet e drejta. Në këto situate Sokrati degjonte ‘’demonin’’ që ndodhej brënda tij, një zë këshillues, që  shumicën e rasteve e frenonte. Pavarësisht  se ai edukoi  historianë, filozofë, politikanë, dhe konsideronte  se pjesmarrja e tij në këto sektorë ishte shumë larg  ambicjeve të tija  shpirtërore, dhe një gjë e tillë do ti merrte shumë kohë  nga vepra e tij. Kështu ai bëhet një udhëheqës i një aristokracie të shpirtit, dicka që i krijonte përplasje me demokratët që ishin në atë kohë  në pushtet.

Rivaliteti personal në kombinim më shtrembërimin e mësimdhënies së tij e udhëhoqën në gjyq. Ligjshmëria e tij e rreptë e bëri që të përcmojë dhe të vazhdojë jetën e tij duke kaluar nga një vendim gjyqësor i padrejtë. Mësimdhënia e tij thonte se është më mirë të të bëhen padrejtësi se sa të bësh padrejtsi ti vetë. Pavarësisht se kishte mundësinë për tu arratisur , zgjodhi vdekjen, duke pirë helmin. Kështu akrediton, si me jetën ashtu edhe me vdekjen e tij, mësimdhënien e tij etike, se përmbajtja e vërtetë e jetës  konsiston  në veprimin pozitiv, domethënë në kryerjen e pandalueshme  të veprimeve te drejta.  U dënua me vdekje por megjithatë  kjo gjë  ndihmoi jashtë mase në lavdinë e tij të madhe. Madhështia e Sokratit ndodhet  se dhe jeta dhe mësimdhënia e tij ishin e njëjta gjë.

Pavarësisht se Sokrati nuk themeloi ndonjë shkollë, filozofia e tij u zhvillua nga nxënësit e tij drejt drejtimeve të ndryshme, dhe doktrina e tij etike  ishte rrënja që  ushqeu shume sisteme filozofike të rëndësishme të historisë  së Filozofisë. Sokrati la shenjën e tij jo vetëm në filozofinë greke por edhe në të gjithë Filozofinë Perëndimore, pasi ishte ai që vuri bazën e Etikës dhe Dialektikës.

Të mos harrojmë se si Platoni, njëri nga nxënësit më të rëndësishëm të Sokratit, u influencua shumë nga mësuesi i tij, të cilin e kishte si model dhe e bëri të pavdekshëm  nëpërmes veprave të tij, duke e vënë të fliste  për një botë të tërë diturie.

Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu:

Biografia e JOHANN S. BACH


Biografia e JOHANN S. BACH

Cfarë mund të thotë dikush për njeriun që besonte se muzika ekziston  për nderimin e Perëndisë dhe për kënaqësinë e zemrës? U karakterizua si ‘’poeti i tingujve, gjiganti  i papërkulur, i palodhur, dhe misterioz’’, duke besuar gjithmonë në  misonin fetar të muzikës, një njeri që tregonte mirënjohjen e tij ndaj Perëndisë pavarësisht  të gjitha aventurave dhe testimeve që kaloi gjatë gjithë jetës së tij. Fetarizimi i tij, muzika dhe vdekja do të lënë shenja të thella  tek Bahu, që nga fillimi e deri në fund. Karakteristikat kryesore të këtij kompozitori të madh ishin, fuqia e shpirtit dhe kreativiteti, që nuk u përkulte kurrë ndaj vështirsive, por cdo herë celikoste psikikën e tij dhe vazhdonte të kompozonte gjithmonë në shenjë mirënjohje ndaj Perëndisë dhe duke falur njerëzit.

U lind në Ajzenah të Gjermanisë me 21 Mars të vitit 1685.  Në të njëjtën ditë vdes vëllai i tij Johan Jonas. Familja e tij kishte humbur deri atëherë 2 fëmijë nga murtaja që korrte zonën e Turingit. Vijon një seri vdekjesh në familje  me kulmin e tyre, vdekjen e prindërve të Bahut, fillimisht  të së ëmës  dhe në vazhdim të të atit. Kështu në moshën 10-vjecare , Sebastiani i vogël mbetet jetim dhe vendoset në shtëpinë  e vëllait tij të madh Johan Kristof, në Orndruf, i cili ishte i emëruar si  organist. Sebastiani i vogël dallohet për aftësitë e tij muzikore, duke krijuar gati zilinë e vëllait të tij, i cili refuzon për t’i dhënë partiturat e muzikantëve të mëdhenj me veprat e tyre të vështira, që ai vetë vështirsohej  për të interpretuar, nga frika se  Bahu do t’ja kalonte. Kështu Sebastiani kopjon fshehurazi, gjatë natës, veprat e kompozitorëve të vjetër, që të mos kuptohej nga vëllai i tij.

Në moshën 15-vjecare braktis shtëpinë e të vëllait të tij për të kërkuar një jetë më të mirë dhe për të testuar fuqitë e tij. Vendoset në Lineburg ku punon pa pushuar për të mbijetuar, dhe vendos kanditaturën për vendin e organistit  të Zangerhauzen. Ky vend do ta ndjekë dhe më vonë  në kisha të ndryshme, ku merr edhe kompetenca të tjera si arsye e aftësive të tij organizative dhe njohurive të tij teknike përsa i përket instrumenteve  të kishave. Titulli i Kantorit është përputhur me emrin e Bahut.

Në moshën 18-vjecare, tashmë i njohur, zotëron vëndin e organistit në Arnstad, qytetin  qe do ta shënjojë atë si për mirë ashtu edhe për keq. Në drejtimin e një kori, të përbërë nga të rinj të së njëjtës moshë me atë, apo dhe më të mëdhenj, ka probleme mosbindjeje , dhe si rezultat sillet shumë ashpër kundër tyre, duke marrë kritika  por edhe sulme, akoma edhe nga përgjegjësit e kishës. Nuk tregonte asnjë lloj butësie përsa i përkiste cështjeve të muzikës dhe ishte  njëlloj i rreptë edhe me veten e tij gjithashtu. Kërkonte perfeksionin dhe nuk falte as devijimin apo eksperimentimin më të vogël  në ligjet dhe rregullat e Artit. Duke parë reagimet dhe pa dashur të bëjë kompromise, vendos të japë dorëheqjen nga drejtimi i korit, dicka që krijoi shumë komente  në shoqërinë e vogël të Arnstadit. Për të lehtësuar situatën, Bahu vendos të largohet nga qyteti, dhe kështu i jepet mundësia të ndjekë mësimet e Bukstehunde, një nga muzikantët më të mëdhenj të asaj periudhe.

Në vitin 1708, e gjejmë organist dhe drejtor muzike në oborrin e Vajmarit dhe të martuar me Maria Barbarën. Bashkë do të sjellin në jetë shtatë fëmijë nga të cilët vetëm katër do të mbijetojnë. Pas dymbëdhjetë vitesh martesë do të humbë edhe bashkëshorten e tij nga një epidemi  vdekjeprurëse. Megjithatë nuk do të pushojë së kompozuari  kantatet e tij , ku falenderon Perëndinë por edhe i lutet  që ta lehtësojë nga hidhërimet , dhe ti falë vdekjen. Karakteristika e këtij qëndrimi janë kantatat ‘’I shenjtë njeriu që i nënshtrohet testimeve’’, ‘’ Përjetësia, fjalë që  të djeg si rrufeja’’, ‘’Pranoj me gëzim të ngre kryqin tim’’,  por edhe tek ‘’Psherëtimat, lotët e mi’’, ‘’Sa hidhërim!’’,  ‘’Ah, sa e kotë  jeta njerëzore’’. Por megjithatë nuk tërhiqet. Vazhdon  të krijojë dhe  të jetojë  duke ofruar më të mirën që zotëronte , jo vetëm  nga muzika e tij por edhe nëpërmes jetës së tij, ashtu sic tregon gruaja e tij e dytë, Anna Magdalena, me të cilën do të sjellë në jetë 13 fëmijë nga të cilët do të mbijetojnë shtatë.

Në vitin 1723 është kantor i tempullit të Shën Tomës dhe drejtor muzike në qytetin e Lipsisë. Vitin e ardhshëm do të bëhej Kryemuzikant në oborrin e princit Leopold të Ketenit. Kjo ishte një periudhe e pasur  prodhuese e jetës së tij, që do të zgjasë për shumë vite , deri në vdekjen e tij në vitin 1750. ‘’Pasionet’’ e tij të medha, ‘Sipas Mateut’’ dhe ‘’sipas Joanit’’, shkruhen në atë periudhë. Por vepra e cila gjithashtu do të  karakterizojë Bahun  dhe kontributin e tij në muzikën klasike është edhe ‘’Arti i Fugës’’, i kompozuar në vitin 1740. Arrin të kombinonte në veprën e tij elementët muzikorë dhe traditat shpirtërore të së kaluarës dhe të epokës së tij, me ndikime të fuqishme nga muzika italiane dhe nga ajo franceze, ndërsa paralelisht fuste rrugë të reja muzikore sidomos tek vepra e tij e fundit, kënga e mjelmës së tij. Pas kësaj do të vijojë gati i verbuar rrugën drejt errësirës së përjetshme – apo ndoshta dritës së përjetshme?

Përvec operas, Bahu ka kompozuar dhe cdo lloj tjetër muzike. Nga himnet e mëdhenj fetarë, suita me vallëzime të shumëllojshme, vepra për piano, organo, violinë, violencel, akoma dhe këngë të thjeshta zëri,  mesha, dhe pjesë të tjera të hijshme muzike dhome (sallone oborresh), duke përdorur kryesisht artin e vështirë të kontrapunktit dhe duke zhvilluar muzikën e llojit të tij me artin e fugës.  Muzika për Bahun ishte një gjë unike, jo një gjë dhe një tjetër, jo e lehtë dhe e rëndë, jo shprehje e madhe, e mesme apo e vogël, jo muzikë për shumë apo për pak njerëz,  jo muzikë për Perëndinë dhe tjetër për argëtimin e njeriut.

Dhe me të vërtetë muzika e Bahut i drejtohej të gjitha klasave shoqërore, akoma dhe kur ftohej të luante për princa, konta etj. Në ditët e tij,a të gjitha klasat popullore, me qendër kishën  bëheshin pjesë  e muzikës dhe e  spiritualizmit të nivelit të lartë  që ajo ofronte, nëpërmes veprave të Bahut. Bah nuk shkruante muzikë, përshkruante. Përshkruan imazhe, ndjenja, mendime, duke funksionuar në mënyrë shpaguese  ashtu sikur dhe tragjedia greke, duke himnuar gjithmonë Perëndinë, duke konsideruar se ‘’gjithcka që Perëndia  bën është gjëja e duhur’’, ashtu sic dëshmon edhe kantata e tij. Kështu, le të mos na habisë krahasimi i veprave të tij , me Horestinë të Eskilit apo me veprat e Shekspirit, të cilat përbëjnë  bashkë me të një Trini, që shumë kritikë konsiderojnë që do të ekzistojë për shumë vjet akoma. Ekzagjerim? Përkundrazi .

Me cdo lloj mënyrë që interpretohen veprat e tij, Bahu zgjeron gjithcka në një Univers të pakufi. Mahnitet përpara krijimeve të Perëndisë dhe për këtë ndjen nevojën  për ta falenderuar me cdo vepër të tij. Spirtualizmi dhe brendësia e veprave të tij, dëshmojnë  marëdhënien  e kompozitorit të madh me botën e padukshme, me përjetësinë, pavdekshmërinë e shpirtit, shpagimin që ai ndjente  në kontaktin  e tij me shenjtërimin dhe me muzikën  që ka si qëllim lartësimin drejt Perëndisë.  E tërë jeta e tij  është e thurur bashkë me veprën  e tij. Nga të gjitha ngjarjet  dhe karakteristikat e jetës së tij , me e rëndësishmja është mënyra  me të cilën  përballonte  testimet e vështira që jeta i solli,  ashtu si edhe devotshmëria tek vepra e tij, puna e palodhur dhe sensi i kontributit, studimi  i vazhdueshëm me qëllim  zhvillimin e muzikës së tij. Bah arrin të përballojë jetën  më një mënyrë heroike dhe konstante.  Jeta e tij u përngjasua me  si një ‘’ partiturë e shkruajtur pastër dhe shkëlqyeshëm’’, ku sipër saj shkruhet  struktura e kompozitorit dhe veprat e tij, pa ngut, natyrshëm, ashtu sic rritet një filiz.

Shumë mbështesnin idenë se nevojitet  një përqëndrim i madh shpirtëror që të ndjekë dikush veprat e Bahut, ashtu sic i nevojitej dhe atij për ti kompozuar. Dhe një pasardhës i tij tha se, nuk di se ku të qëndrosh në mënyrë që të jesh kaq i fortë dhe i denjë për të dëgjuar këtë muzikë. Sido që të jetë, e sigurtë është se keto lloj njerëzish  dhe këto vepra  përbëjnë ushqim për  psikikën dhe shpirtin e cdo njeriu. Kur vetë jeta është  një pasqyrim i veprës, atëherë këta njerëz  marrin vlerë më të madhe, duke u bërë shembull për cdonjërin nga ne.

Albert Shvaicer, duke folur për Bahun dhe duke komentuar fjalët e  Johan. T. Mozavius, në vitin 1845, thotë: ‘’ uroj që Bahu të ndihmojë  që epoka jonë të arrijë  në përqëndrimin  shpirtëror dhe në brendësinë  që i mungon’’. Nëse një gjë e tillë ishte  e nevojshme në atë periudhë, sa e nevojshme është edhe sot dhe sa më tepër do të jetë  nesër? Kurrë më parë Bahu nuk ishte më i nevojshëm se sot, dhe se sa do të jetë nesër.  Johan Sebastian Bah është njeriu që ka lënë shenjat e tij të thella në kohën dhe në vendin, jo vetëm të muzikës apo të artit, por të vet Historisë së Njerëzimit.

Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu:

Paolo Koelho dhe jeta e tij


Paolo Koelho është një nga 5 shkrimtarët më të lexuar botërisht të viteve të fundit. Koelho na bën të udhëtojmë  në një ecuri kërkuese të ‘’mitit personal’’. Paolo Koelho u lind në vitin 1947 në qytetin e Rio de Zhaneiros. Braktisi studimet e tij për të udhëtuar në botë  si hipi. Kur u kthye në Brazil, filloi të shkruante  vepra teatrale dhe tekste për këngët e  Raul Seiksas. Në vitin 1970 do të botojë revistën ‘’2001’’. Në vitin 1981 braktis punën e tij si drejtor i një Kompanie Diskografike  dhe fillon përsëri të udhëtojë nëpër botë  edhe për dy vjet të tjerë. Në Hollandë do të njohë njëriun që i ndryshoi jetën, duke e nxitur  të zbulojë vetveten e tij. Koelho do të  rilindë shpirtërisht i drejtuar drejt kristianizmit dhe atëherë do të rifillojë të shkruajë, këtë herë libra.

Filloi me ‘’Kalendari i një Magjistari ose Pelegrini i Kobostelit’’ (1987),  që përshkruante eksperiencat e vetë shkrimtarit. Në vazhdim do të shkruajë ‘’Alkemisti’’ (1988), Brida’’ (1990), Valkiriet (1992), ‘’Në brigjet e lumit Piedra u ula dhe qava’’ (1994), ‘’Mali i pestë’’ (1996), ‘’Manuali i luftëtarit të Dritës’’ (1997),   ‘’Veronika  vendos të vdesë’’ (1998)  ‘’ Djalli dhe zonjusha Prim’’ (2000),   ‘’11 Minuta’’ (2003),   ‘’Zahir’’ (2005) etj. Gjithashtu shumë të famshme janë edhe historitë e shkurtra që Paolo Koelho shkruante nëpër revista me titullin ‘’Maktub’’.

Librat e tij janë përkthyer ne 57 gjuhë në mbi 150 shtete. Koelho gjithashtu është nderuar me shumë cmime ndërkombëtare, midis tyre dallojnë Crystal Award, si edhe Kavalier i Urdhërit  të Legjeonit të Nderit, që ju dha nga shteti francez. Paolo Koelho  u pranua në Akademinë Letrare të Brazilisë në vitin 2002.

Celësi i veprës së tij është kërkimi brendësor dhe zbulimi i vetvetes sonë, Është një aventurë Vetënjohjeje, është një luftë brendësore. Është i besimit katolik, por beson se se cdonjëra nga fetë, nëse janë zgjedhur me sinceritet, na udhëheq drejt Zotit.

Sic thotë dhe vetë: ‘’Gjuha e simboleve është mënyra jonë për të komunikuar me Zotin. Për të mësuar këtë gjuhë nevojitet të zhvillojmë intuitën tonë. Kur dikush ndjek rrugën e ndërgjegjes së tij, atëherë do të vijë dhe momenti  që trupi dhe shpirti do të rilindin’’. Paolo Koelho përpiqet të kuptojë vetveten dhe botën   nëpërmes punën së tij që është shkrimi letrar, dhe mori kurajo për të jetuar ëndrrën e tij në vitin 1986, kur bëri Ecurinë në Santiago, dhe kreu pelegrinazhin legjendar të Shën Jakovit nga Shën Zhan Pierre de Port të Francës e deri në Santiago de Kobostella të Spanjës, duke ndjekur gjurmët e pelegrinëve  të epokës së Mesjetës.

Koelho beson se Luftëtari i Dritës është cdo njeri, që përvec vështirësive të përditshme, është akoma i aftë të  luftojë për ëndrrat e tij, mjafton  të mos lërë zhurmën e botës të mbysë zërin e tij të brendshëm, mjafton që të zgjojë brënda tij  vetveten tjetër që fle i harruar  në një rrugë të mbushur  me  lajka, tundime, kurthe dhe ‘’lufta’’ që po zhvillohet është përpjekja e vazhdueshme për tja kaluar më mirë me vetveten tonë por edhe me njerëzit e tjerë që kemi përreth, duke përshtatur  jetën tonë  në rregullat e harmonisë. ‘’ Cfarë është Luftëtari i Dritës?’’ ‘’ Është ai  që është i aftë të kuptojë mrekullinë  e jetës, të luftojë deri në pikën e fundit për dicka  që beson’’  Sikurse thotë dhe shkrimtari  duke folur për Alkemistin,  ‘’ Universi komploton për të na ndihmuar, atëherë kur përpiqemi  për të jetuar ëndrrën tonë personale’’. Me këtë mënyrë  zbulon se , kur dikush  mund të përqëndrohet  në të tashmen, atëherë është një njeri i lumtur dhe hap monopatin e vjetër për njohjen e botës: monopatin që kalon nga zemra.

Përsa i përket pyetjes klasike, nëse njeriu është i keq apo i mirë, Koelho thotë se : ‘’Një ëngjëll dhe një demon  është gjithmonë  afër nesh, dhe do të duket ai të cilin dëgjojmë më tepër.  Beson në idenë e ‘’Anima Mundi’’ (Shpirti i Botës), ku cdo individ, nëpërmes përkushtimit të plotë  te veprimeve të tij, hyn në një kontakt me frymëzimin e universit.

Për misticistës thotë se janë: ‘’Njerëzit më të hapur, që nuk vënë mure  midis atij që quajmë  realitet i botës materiale dhe pjesës së padukshme  të realitetit, domethënë të ndjenjave, senseve, dhe intuitës. Ekzistojnë shumë popuj që pranojnë  këtë botë të padukshme, është brëmda kulturës së tyre  dhe sensi i përgjithshëm që mbizotëron është : ‘’le të përpiqemi të shohim se cfarë ndodhet  pas gjithckaje qe mund të shohim’’.

Për Shpirtin, Koelho thotë se është pjesa që na lidh me imazhin e Zotit. Konsideron veten e tij si një pelegrin që lufton për ëndrrat e tij , dhe shpreson  të vazhdojë kështu deri në fund të jetës së tij. Sepse sipas tij të ndjekësh një ëndërr nuk do të thotë  të arrish diku. Thotë se: ‘’ e rëndësishme është se  nevojitet të jesh  trim, të kesh guxim, të këmbëngulësh. Përndryshe do të paralizohesh. Të jesh trim nuk do të thotë të mos ndjesh frikë, pasi frika është  bashkëudhëtari ynë. Por duhet ta kapërcejmë dhe mos ta lëmë të na paralizojë. Dy gjëra  na paralizojnë: e para është  të kujtojmë se gjithcka është e pamundur dhe e dyta kur mendojmë se ëndrrat tona  janë të  mundshme për tu realizuar por përdorim  si justifikim  frikën  se nuk mud tja dalim mbanë’’. Eksperiencat e përditshme krijojnë reagime, që pasqyrohen në kërkimin tonë brendësor.

Për vdekjen Koelho thotë: ‘’ Njerëzit nuk besojnë se do të vdesin. Besojnë se do të vdesin prindërit e tyre. Nëse do të kishin parasysh se do të vdisnin, shumë gjëra do të ishin ndryshe. Do të ishin të vëmendshën për jetën e tyre, nuk do të merreshin me cfarë bëjnë të tjerët. Nuk besoj se vdekja është fundi i gjithckaje. Vdekja ëtë një shoqëri e mirë dhe mund të na ndihmojë  të marrim vendime të nevojshme’’.

Dekalogu i Paolo Koelhos

1. Të gjithë njerëzit janë të ndryshëm. Dhe duhet të bëjnë c’është e mundur për të mbetur kështu.

2. Cdonjeriu i janë dhënë 2 cilësi: fuqia dhe talenti. Fuqia e udhëheq të takojë fatin e tij. Talenti i tij e detyron të ndajë me të tjerët elementët më të mirë që ai zotëron. Cdonjeri duhet të dijë se kur duhet  të përdorë njërën apo tjetrën.

3. Cdonjeriu i është dhënë një virtyt: aftësia për të zgjedhur. Për atë që nuk përdor  këtë virtyt, shëndërrohet në mallkim – dhe të tjerët do të zgjedhin gjithmonë për të.

4. Cdo njeri ka Mitin e tij Personal për të materializuar dhe ky është shkaku për të cilin ai vjen në këtë botë. Miti Personal shfaqet tek entusiazmi i tij tek gjithcka që ai bën

5.Cdo njeri duhet të njohë dy gjuhë: gjuhën e shoqërisë dhe gjuhën e shenjave. E para shërben në komunikimin me të tjerët, ndërsa e dyta shërben për të shpjeguar mesazhet nga Zoti.

6. Cdo njeri ka të drejtë të kërkojë kënaqësinë – domethënë atë që i jep gëzim atij dhe jo medoemos dhe të tjerëve.

7. Cdo njeri duhet të mbajë të gjallë brënda tij flakën e shenjtë të ‘’cmendurisë’’. Dhe duhet të sillet si një njeri i zakonshëm.

8. Gabimet e vetme që konsiderohen si serioze janë si në vazhdim: mosrespektimi i të drejtave të tjetrit, paralizimi nga frika, ndjenja e fajtorit, të kujtosh se nuk meriton as të mirat dhe as të këqijat që të ndodhin në jetën tënde dhe të jesh frikacak. Të duam armiqtë tanë , por të mos bëjmë aleanca me ta. Ata ndodhen në rrugën tonë për të testuar shpatën tonë dhe meritojnë vlerësimin e betejës sonë. Ne duhet të zgjedhim armiqtë tanë dhe jo anasjelltas.

9. Të gjitha fetë udhëheqin tek i njëjti Zot dhe të gjitha meritojnë të njëjtin respekt.

Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu:

Pitagora dhe Filozofia e tij


Pitagora u lind në ishullin grek Samos, midis 592 dhe 572 para erës sonë. Që i vogël shfaqi shumë dhunti të vecanta që më vonë do të krijojnë një legjendë, që e do të jetë i biri i Apollonit. Por edhe vetë emri i tij do të thotë ‘’ ai që u deklarua nga Pitia (profetja)’’.

Në moshë të re merr pjesë në Lojrat Olimpike ku dhe bëhet kampion në mundjen e lirë. Më pas do të udhëtojë në Egjipt ku dhe do të initacionohet në misteret e Memfidës dhe Heliupolit. Në vazhdim do të shkojë në Finike dhe në Halde ku dhe do të mësojë astronominë dhe gjeometrinë. Gjithashtu duket se erdhi në kontakt edhe me driidët e Galatisë. Rikthehet në Samo dhe themelon shkollën e tij duke arritur të mbledhë mbi 3.000 nxënës.

Madhështia e tij do të provokojë reagimet e pushtetarëve të Samosit dhe kështu do të detyrohet të largohet nga ishulli, ku pas një udhëtimi të gjatë do të arrijë në Krotone ku dhe do të themelojë shkollën e tij të famshme rreth vitit 520 para erës sonë. Në të gjithë jetën e tij mundua të jetë një shembull për njerëzit e tjerë, dicka që përbën bazën e mënyrës së doktrinës së tij.

Doktrina Pitagoriane

Doktrina e tij është nje ‘’formulë’’ që do të udhëheqë njeriun në kuptimin e ligjeve të natyrës dhe të përmisojë dhe të zhvillojë aftësitë e tij. Fillimi i kësaj ‘’formule’’ është Matematika. Por jo me kuptimin e sotëm mbi këtë shkencë. Por me një konsiderim që mund të na udhëheqë në shkakun e parë të gjërave. Numrat janë Perëndi do të thotë Platoni më vonë, që për shumë mëndimtarë është Pitagorieni i fundit i madh, pavarësisht se kurrë nuk e njohu Pitagorën. Nga numrat fillon faza e shfaqjes së botës.

Pitagora shpreh krijimin e botës si më poshtë:

BASHKIMI ËSHTË LIGJI I ZOTIT

ZHVILLIMI ËSHTË LIGJI I JETËS.

NUMRI ËSHTË LIGJI I BOTËS.

Matematika është pika ku takohen dhe harmonizohen feja, shkenca dhe arti. Për këtë doktrina e tij mund të jetë gjithësore dhe të përmbajë harmonikisht, konceptin fetar, kërkimet shkencore dhe eksperimentin. Dhe të gjitha këto janë të mbushura me një total rregullash etikë ku dhe ato kanë të bëjnë me celësa matematikë dhe numra.

Simbolet matematike kanë një rëndësi të madhe në doktrinën Pitagoriene pasi nëpërmes tyre arrinin të konsolidonin në botën e shfaqur gjithcka që kishin arritur të përvetsonin. Domethënë mund të shkruanin , duke përdorur simbolet matematike, një gjendje psikologjike ose një shprehje bukurie. Si për shembull numrin Φ (Φ = 1.62…), që është shprehja e rregullit të bukurisë së Natyrës.

Pitagora është themeluesi i shkencës muzikore, zbulues i simboleve që korrespondojnë me notat dhe simbolet muzikore. Pjesa matematike e kësaj shkence quhej ‘’Harmonikë’’. Pitagora është i pari që flet për sfericitetin e tokës dhe se toka është pjesë e një totali sferash me qendër të njëjtë ku distancat midis tyre rregulohen me hapësira muzikore. Është harmonia e sferave. Është i pari që përdori fjalën Filozofi.

Edukimi Pitagorien

Pavarësisht se ‘’Omakio’’ (shkolla pitagoriene) funksiononte me një mënyrë bashkëjetese, gjithashtu ekzistonin paralelisht aktivitete që drejtoheshin audiencës së gjërë. Këto ishin audienca dhe fjalime publike mbi pyetje dhe probleme të jetës së përditshme dhe në zgjidhjet filozofike të tyre. Të shumtë ishin ata që vetëm ndiqnin por pa dashur të zbatonin këto zgjidhje në të vërtetë. Disa të tjerë mundoheshin të shkonin më thellë duke përparuar në hyrjen e tyre drejt komunitetit pitagorien dhe bëheshin nxënës.

Për tu bërë dikush nxënës i pranuar, duhej fillimisht të kalonte disa testime , sidomos të tipit psikologjik. Qëllimi i testimeve ishte që nxënësi të mund të aktivizojë, intelektin dhe aftësinë Etike. Intelektin në mënyrë që të mund të kishte opinionin e tij. Dhe aftësinë Etike për ta përdorur këtë intelekt në të mirën e përbashkët, duke kontrolluar prirjet egoiste.

Tjetër qëllim ishte cekanisja e karakterit të njeriut dhe zhvillimin e trimërisë, qetësisë dhe vetëkontrollit. Për shembull, e linin për disa ditë vetëm në një dhomë me pak ujë dhe pak ushqim. I jepnin një dërrasë me ndonjë simbol gjeometrik të skalitur në të . Pasi meditonte për disa ditë, e dërgonin në një amfiteatër, ku përpara të gjithë nxënësve të vjetër, ku dhe duhej të thoshte se cfarë kishte kuptuar nga ai simbol. Gjatë fjalimit të tij, audienca e tij e ngacmonte me mënyra të ndryshme. Kjo ishte një testim me të cilin kandidati mund të kontrollonte defektin e Arrogancës.

Në kuadrin e anëtarëve ekzistonin 3 nivele. Fillestari, Dëgjuesi dhe Matematikani.

Në nivelin e Fillestarit testimet ishin me delikate dhe kishin të bënin sidomos me imagjinatën e tij. Kishin si qëllim të zgjerohej imagjinata krijuese duke izoluar dhe kufizuar fantazitë. Imagjinata krijuese ndryshon shumë nga fantazitë, sepse imagjinata është e kontrolluar, ka objektiv dhe jep rezultate praktike. Përkundrazi, fantazitë na tërheqin në mendime utopike që janë krejt të pamundur. Ky nivel plotësohej kur nxënësi arrinte të ‘’konsolidonte emocionet dhe ndjenjat e tij, domethënë atëherë kur arrinte ti kontrollonte dhe ti drejtonte.

Pasi të ketë mësuar të mbizotëronte pamjet e ekzagjeruara dhe negative të personalitetit të tij, atëherë mund të kalojë në nivelin tjetër, atë të Dëgjuesit. Zgjatja e kësaj faze është pak a shumë 5 vite dhe nxënësi është i deyruar të jetë i heshtur. Në këtë mënyrë mësonte si të merrej dhe si të përmisonte fuqitë dhe virtytet e tij.

Gjeometri do të fillonte të mësonte pas moshën 28 vjecare dhe në vazhdim. Deri atëherë , edukimi kishte si objektiv në formimin e personalitetit të tij. Në moshën 28 vjecare (7 x 4 = 28) plotësohet një cikël i rëndësishëm i jetës së njeriut. Shtatë vite për cdonjërin nga trupat e personalitetit . Këto trupa janë : a) trupi fizik, b) trupi energjik, c) trupi sentimental, d) trupi mendor konkret.

Pasi të kishte edukuar personalitetin e tij, nxënësi mund të thellohej , duke zvogëluar rastet shtrembëruese, mbi temat e Natyrës dhe të Perëndisë.

Pas kësaj faze të edukimit mund të kthehej përsëri dhe të integrohej brënda shoqërisë (domethënë të bëhej politikan, ose individ shoqëror) në mënyrë që të ishte me i dobishëm. Politikan për Pitagorienët ishte njeriu i cili pasi kishtë mësuar filozofinë, rikthehej në shoqëri për tu bërë i dobishëm për komunitetin. Nuk ishte një njeri që interesohej për poste dhe për pushtet por përkundrazi interesohej për përmisimin e shoqërisë.

Ai që zgjidhte të bëhej politikan nuk do të mund të kalonte në fazën e Matematikanit. Matematikan për Pitagorienët ishte ai që mund të jepte mësim, Mësuesi. Ata që ishin në këtë nivel kishin favorin që mund të jetonin afër Pitagorës. Për Pitagorienët rëndësinë më të madhe kishin miqësia dhe ortakëria. Pitagorienët konsideronin se këta elementë pasqyrohej dashuria universale.

Ishin të ‘’lidhur’’ nga betimi i mbajtjes së sekretit mbi doktrinën superiore, ceremonitë dhe simbolet e shenjta. Pitagora i ofroi njerëzimit një ‘’ eksperiment të suksesshëm’’ për atë që Platoni më vonë do të quajë: edukim me Gjimnastikë dhe Muzikë.

Pavarësisht se shkolla e Krotones pushoi së funksionuari me një mënyrë të dhunshme, fama Pitagorienëvë vazhdoi të ekzistonte dhe të ndikonte në botën e atëhershme. Kështu një shekull e gjysëm më vonë, një tjetër njeri i madh do të influencohet nga Pitagorizmi dhe do të kontribuojë dhe ai në zhvillimin e njeriut. Sigurisht nuk është askush tjetër përvec se themeluesi i Akademisë, Platoni.

Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu: