Juliani, perandori filozof me prejardhje Shqipetare


Perandori  Julian kishte prejardhjen nga fisi i Flaveve, fis i cili vinte nga Pellazget e Shqipërise. Një vend i famshëm për lindjen e luftëtarëve trima. Kur Perandoria Romake rrezikonte të shkatërrohej në shekullin e dytë pas erës sonë nga Alamanët e Perëndimit dhe Gotthevë  të Veriut, të cilët kishin plaçkitur Greqine, Tainarin dhe  Perset në Lindje, atëherë u shfaq një gjeneral me shumë përvojë nga Shqipëria, i cili shpëtoi shtetin Romak.  Ai ishte Klaud Flavi.

Në Nise të Serbis, mundi Gotthet në një luftë  ku u numëruan 50 mijë të vdekur. Me fitore të tilla arriti të ndalonte rënien e Romës për një shekull. Ushtria e tij e donte aq shumë saqë e bënë Perandor me emrin Klaud Gotthiku, I cili u bë dhe krijuesi i dinastisë së Flaveve.

Në majin e vitit 332, lindi në Stamboll Juliani. I ati ishe Juli dhe e ema ishte Vasilina, bija e krishterë e Qeveritesit te Egjiptit. E ëma vdes para se Juliani të bëhet një vjeç, dhe fëmija u rrit nga dy xhaxhallarët e tij. Njëri, Juli, një njëri i mençur dhe shumë  intelektual, dhe tjetri Episkopi Evsevi, rrëfyesi i familjes mbretërore. Xhaxhai i tij, episkopi, e futi që të vogel në lëndën fetare.  Ndërsa xhaxhai tjetër , sapo Juliani mbushi 6 vjeç ,e dorëzoi tek skllavi i liruar ,Mardoni, I cili kishte edukuar dhe mamanë e Julianit. Ishte Mardoni ai I cili mori përsipër edukimin grek të Julianit, i cili sapo kuptoi mësimdashjen e të riut, e izoloi nga të rinjtë e tjerë të moshës së tij për t’a ujitur me adhurim mbi Greqinë dhe Zotat e saj.

Juliani pa familjen e tij të vritet në betejat e ashpra dinastike të asaj periudhe. Dhe ajo që nuk mund të pranonte, ishte shkaku se vrasësit e familjes së tij përdornin si alibi, veçorinë e të qënit besimtar të krishterë. Që kur ishte i  ‘’vogel’’, nga ana shpirtërore e deri në fazën që kishte plotësuar  mendimet e tij shpirtërore, nuk mund të pranonte se  feja e Krishtere kishte të bënte me veprime të dhunshme dhe me krime të tilla. Në mënyrë karakteristike thotë:

‘’Ju kur shkatërroni Tempujt e Lashtë dhe kur vrisni njerëzit e Besimit tonë, bëni veprime të cilat  nuk janë thënë kurrë, as nga Krishti dhe as nga Pavli. Me këto veprime qëe kryeni, ju thyeni urdhërat e tyre’’.

Në  moshën 9-vjecare, perandori Konstandin mëson ekzistencën e Julianit dhe të vëllait të tij, dhe urdhëron që të izolohen në një fortesë. Pas 8 vjetësh, Konstandini i lejon që të kthehen në Stamboll, aty ku vëllai i  Julianit merr titullin Çezar (trashëgimtar i ardhshëm i fronit). Për dy vjet, Juliani studion në Pergamo dhe në Efeso, nga ku dhe thërritet nga perandori dhe vihet nën kontroll, pas ekzekutimit të  vëllait të tij Galit. Vetëm falë Perandoreshës Evsebise, e cila e quan një intelektual të thjesht  dhe të parrezikshëm, Juliani shpëton.

Verën e vitit 355, shkon në Athin për studime ku dhe do të kaloj dhe muajt më të bukur të jetës së tij, ashtu siç shkruan vetë më vonë. Papritmas, thirret nga Perandori i cili i jep titullin e Çezarit, dhe i vë  përsipër mbrojtjen e Perandorisë Perëndimore kundër barbarëve gjermanë.

’Brenda tij ndjente se po ecte drejt vdekjes, por megjithatë  vazhdonte i vendosur për të vdekur në një mënyrë heroike.  Nuk është më djaloshi ëndërrimtar  që nuk rritej, por ngjan me një Gjeneral fitimtar’’.

Juliani, jo vetëm që përballoi pushtuesit, por edhe i ndoqi deri në det, një veprim ky që vonoi shkatërrimin e Perandoris Romake për 3-4 shekuj. Vet ushtarët e tij e nominuan Perandor, diçka që ai vet nuk donte ta pranonte, por pranoi vetëm pasi oficerët e tij e kërcënuan se nëse nuk do të pranonte, ata do të vinin një tjetër ushtarak në vendin e tij.

Pushton Ilirinë dhe vendoset në Nise, nga ku dhe deklaron hapur besimin e tij në  qytetërimin e modelit Grek. Dërgon letra Athinasve, Korinthianëve, Spartanëve dhe Romakëve të cilët e përballojnë me një mospëlqim. Kështu ekzistonin dy Perandorë në Romë dhe përplasja ishte dicka e pashmangshme. Kështu, ndërsa Konstandini marshonte  drejt Julianit, vdiq i  sëmurë në Tarso te Kilikise.

Para se të jepte shpirt, njeh si tashëgimtar të tij Julianin, në mënyrë që të shmangte një luftë të ftohtë të mundshme. Në dhjetorin e vitit 361 bëhet një hyrje triumfale e Julianit në Stamboll dhe populli e brohorit si Perandorin e parë që lindi aty.

Këtu fillon ‘’drama’’ e filozofit  Julian, I cili thirret t’i japë të drejtë vizionit të Platonit mbi Perandorin – Filozof. Platoni thoshte se ,Republika Ideale do të vij vetëm kur Qeveritësit(?) të filozofojnë, ose Filozofët bëhen Qeveritës.

‘’Më mirë të bësh të drejtën për një kohë  të shkurtër dhe për arsye të saj të humbasësh, sesa të jesh i padrejtë  për një kohë të gjatë’’

Juliani nuk donte të detyronte të gjithë banorët e Perandorisë, ndjekës  të sistemit Naconalo-Fetar. Dhe këtu vizioni që kishte Juliani ngjan me atë  të Aleksandrit të Madh, domethënë një Perandori ku të gjitha fetë  të bashkekzistojnë në mënyrë paqësore, diçka që Perandorët Romakë  e realizuan në një nivel të lart. Juliani kishte si një model jete Aleksandrin e Madh dhe Marko Aurelin, të cilët i admironte. Madje, disa kundërshtarë të tij ,thonë se admironte Aleksandrin e Madh aq shumë,  sa besonte se ishte ai vet rimishëremi i tij.

Por fanatizmat e asaj kohe nuk i lejuan të materializonte ëndrrën e tij politike. Nxjerr 5 dekrete të tjera për të përforcuar autoritetin e parlamenteve lokale. Ndalon ta quajnë ‘’Despot’’ dhe deklaron se quan veten e tij  një anëtar të klasës parlamentare.

’Nuk vlen askund të himnosh Heronjtë e Lashtë, nëse nuk mundohesh t’u ngjash atyre’’

Fillon të nxjerrë dekrete mbi tolerancën e feve, u rikthen pasurinë dhe kthen mbrapsht nga internimi ortodoksët, ndërsa njëkohësisht fshin sponsorizimet  ndaj kishës katolike. Dhe të gjitha këto i bëri  ashtu siç thoshte edhe vet , në mënyrë që të rifunksiononte përsëri rregulli i vjeter Romak, ku të gjitha fetë do të ishin të barabarta në Perandori.

Mundohet të miqësojë pjesë të ndryshme të krishterëve dhe të shmang përplasjen e tyre me ata qëndrore. Forcon qëndrimin ndaj kristianëve dhe urdhëron ndalimin e mësuesëve kristian nga arsimi, dhe i detyron ata të korrigjonin dëmet që kishin krijuar në Tempujt  e feve të tjera.

‘’Është absurde, disa që detyra e tyre është të interpretojnë veprat filozofike dhe oratorike të  filozofëve, në të njëjtën kohë të përbuzin Zotat që ata nderonin’’.

‘’Arsimi i  drejt  nuk do të  thotë të përdorësh bukur fjalët dhe gjuhën, por do të thotë dallimi i një qëndrimi të shëndoshë të menduari logjik, të kesh mendime të drejta mbi të mirën dhe të keqen, mbi të bukurën dhe të shëmtuarën’’.

Insiston të paraqitet në Parlament për të biseduar mbi ligjet, vazhdon të marr pjesë në gjyqe, për të dalluar vendime sa më të drejta. Ndonjëherë roli i tij i dyfisht si Perandor dhe si Filozof, krijon brenda tij një luftë të brendshme, për të marrë vendime.

Në korrikun e 362 vendoset në Antioki për të përgatitur ekspeditën kundër persëve, ndërsa relacionet e tij me banorët e kësaj zone  sa shkojnë e keqësohen. Ekziston një seri e madhe reagimesh dhe jo vetem nga të krishterët ,por edhe nga  disa homoseksualë të pafe, që jetonin në atë kohë në Antioki. Por, përsëri Juliani nuk veproi si një Perandor autoritar, por si një Perandor – Filozof, duke u pergjigjur këtyre polemikave me një shkrim satirik dhe  ua dergoi. Kur e pyeten se pse nuk merr masa autoritetare, ai u pergjigj:

‘’Injorantët duhet t’i mësosh dhe jo t’i dënosh. Sepse nuk mund të lindë një qytetërim në atë vend ku mbretëron injoranca’’

Muaj më vonë shkruan librin ‘’Sipas Galileasve ose te krishterëve’’ dhe në fillim të vitit 363 shkruan ‘’Misopogonin’’. Në Pranverë kryhet pushtimi i Persise. Juliani kalon lumenjtë Tigri dhe Eurati( kam pershtypjen se esht eEUFRAT emri i lumit?) dhe arrin deri në Ktisifonda. Dhe  më 26 Qershor, duke luftuar si gjithmone në vijën e parë,  plagoset për vdekje në një betejë kundër Persëve.

Menjëherë pas vdekjes së Julianit, të krishterët dogjën bibliotekën e Antiokisë. Vazhduan me përzerien kolektive dhe vdekje të dhunshme ndaj filozofëve, dënime me vdekje për magji ndaj besimtarëve të Panteonit të lashtë. Vazhduan me shkatërrime tempujsh të lashtë, vendstërvitje dhe muzetë, dhe si përfundim ndalimin  e detyruar të fesë së lashtë dhe gati sa nuk ndaluan dhe Lojrat Olimpike nga Perandori Teodosio në nëntorin e vitit 392.

Me vdekjen e Julianit, Perandoria Romake ra në një dekadencë të madhe, Bota e lashtë e Diturisë dhe e Virtytit ra në një narkozë të gjatë, dhe dituria e çmuar u zhduk nga vendet perëndimore.

Juliani ishte një personalitet që është akuzuar për shekuj të tërë për veprën që u mundua të realizonte. Që nga viti 1950 dhe mbrapa, emri i tij ka filluar të rimëkëmbet në të gjithë botën.

Juliani ishte një ‘’fanatik’’ i komunikimit, fliste dhe diktonte, dhe kur nuk diktonte ,shkruante, gjithmonë natën. Kur u be Perandor, filloi të komunikonte , të dërgonte letra tek shumë njërëz të edukuar, të besimeve të ndryshme fetare dhe nuancash, duke i thirrur afër tij.

Virtytet e tij nuk u harruan kurrë, madje as atëherë  kur kisha e kritikonte dhe as sot. Është krejt paradoksale ,sasia e njerëzve të mençur që e lavdërojnë. Fanatiku i krishterë Prudenti, në poemën e tij ‘’Apoteoza’’ shkruan : ‘’ Me të vërtetë Juliani tradhëtoi Zotin, por ishte jashtë zakonisht i dobishëm për perandorinë me vlerat e tij ushtarake, qeverisjen e tij të ndershme dhe drejtësinë e rreptë të tij’’, filozofi i njohur Italian i epokës së Mesjetës, Marsilo Ficino, himnon Julianin si lidërin e Neoklasicizmit dhe rinovues të mendimit grek. Lorenci kompozoi dhe luajti dramë në Firence për të vërtetuar se nuk ishin demonët që mbizotëronin mbi Julianin, por ai ishte një patriot i pastër.

I rritur brenda rreptësisë Romake, respektonte ndërkaq jetën njerëzore, dhe bazohej në fuqinë që ka shpirti. Ishte një nga shkrimtarët më të mirë të epokës së tij. U përpoq të bënte njërëzimin të ishte i lirë dhe i lumtur, duke dhënë shembull  popullit me jetën e tij të thjeshtë dhe shkruan:

“Mbreti duhet të  jetojë jetën e tij të përshtatur me fjalët që thot, në mënyrë që të jet i tillë  ashtu sikur do të formoj nënshtetasit e tij’’.

Nëpërmes veprave të tij, është e lehtë të kuptoj dikush sinqeritetin  qe ai shpreh, dhe nga ajo mori shkrimesh dallojne tre, të cilat janë: ‘’ Lavdërime për Eusebine’’, ‘’Lavdërime për Perandor Konstandion’’, dhe ‘’mbi veprimet e perandorit. Këto tre vepra ishin shprehje të ligjërimit kundrejt kushëririt të tij, Perandorit Konstandio i cili pas vrasjes së të gjithë familjes së Julianit, mbante  kundrejt tij një armiqësi dhe dyshime të vazhdueshme.

Vepra të tjera të Julianit që janë  shpëtuar janë:

–          Arsye vetngushëllimi për shpërnguljen e Salustit të urtë.

Salusti ishte  këshilltari  dhe miku i Julianit, dhe largimi i tij i kushtoi mjaft.

- Parlamenti dhe Komuna e Athinasve

Sapo emërohet Perandor dhe para se të siguronte vendin e tij me kundërshtarin e tij, Konstandio, ndien nevojën për të dhënë llogari tek të gjithë grekërit.

–          Bashkëpirja ose Kronia

–          Drejt Nënës së Zotave dhe Mbretit Diell

–          Sipas Galileasve

–          Misopogon

–          Letra

Një nga biografët e tij që jetoi shumë vite afër tij, Amian Marcelini, në kapitullin e XXV të historisë së tij përmbledh:

Juliani ishte i denjë për t’u radhitur në serinë e burrave te mëdhenj, pasi zotëronte 4 virtytet kryesore: DITURINË, DREJTËSINË, MODESTINË, GUXIMIN.

MENDIME FILOZOFIKE TË  JULIANIT

 

Të ngjajmë me Zotin, nuk do të thotë asgjë tjetër se sa te arrijmë  të zotërojmë Diturine me superiore për qeniet. Nuk shenjtërojmë  Zotat as per pasuritë  e tyre dhe as  për thesarët e tyre, por për atë që thotë  Homeri, se Zotat dinë  gjithçka, dhe më e rëndësishmja është se njohin veten e tyre.

 Nuk ekziston përveç  se një qëllim dhe një parim të njohësh veten tënde dhe të përngjahesh me Zotat: Parimi pra është të njohësh veten tende dhe në fund të ngjash me ata që janë më të mirë se ti.

 Pa harruar se ekziston brenda nesh dicka më superiore se Mendja, një pjesë e vockël, domethënë nga Njëshi dhe nga Mirësia që zotëron gjithësinë, ekuipazhi do të thonin  i Shpirtit, nëpërmes së cilës, prezenca e Njëshit dhe e Mirësisë e përqafon të gjithë Shpirtin.

 Sepse, ashtu sikur e Vërteta është një dhe filozofia është një, mos të na duket e çuditshme pra, se arrijmë tek ajo nëpërmes rrugësh të ndryshme. Sepse, nëse një i huaj, pasha Zeusin, dikush nga të vjetrit, do të donte të kthehej në Athinë, do të mund të shkonte si nga toka ashtu dhe nga deti.

Platoni quan Zota ata që janë të dukshëm, domethënë Diellin, Hënën, Qiellin dhe yjet. Por këto janë vetëm pasqyrimet e Zotave të padukshem. Dielli, që është i dukshëm nga ne,  nuk është gjë  tjetër përveç se pasqyrimi i Diellit Mendor – të pakonceptueshmit nëpërmjet  mendjes – dhe Diellit të padukshëm.

Sepse, nën shndërrimin miti ka për qëllim për të mësuar njërëzit, atëherë kur ai që e thotë i shmanget thënies, pasi kupton se ajo që do të thotë, do të jet dicka hidhëruese për dëgjuesit e tij.

Natyra dashuron të fshihet, dhe nuk pranon të arrijnë tek veshët e njërëzve brutal, fjalë mbi esencën apokrifike të Zotave.

Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu:

About these ads

~ nga dituri më 2 Shtator, 2008.

6 Përgjigje to “Juliani, perandori filozof me prejardhje Shqipetare”

  1. UAU e vertet eshte kjo qe kishim nje fis perandoresh romake me origjine shqiptare. man this is cool
    thanks for let it be known

  2. DITURIA NUK SHITET DHE BLIHET ,POR FALET SEPSE KJO JO VETEM PASURON SHPIRTIN POR SHTON DHE DITURINE.LL.OPARI

  3. Juliani ishte nje figure poliedrike qe misheroheshin dukshem niveli i jashtezakonshem intelektual e filozofik, trimeria dhe ndjenja per te sjellur sa me shume barazi ndermjet shtresave te ndryshme dhe sa me shume harmoni fetare.

  4. faleminderit per kete njoftim ,por per shqiptaret ka me ate qe pavarsisht c’fare thone te tjeret,Aleksandri i madh,Piroja i Epirit,Kostandini i madh,Juliani,deri diku dhe Justiniani,Skenderbeu, Dora D’Istria,Nene Tereza,Ismail Qeamali,Enver Hoxha jane krijesa te kombit shqiptar qe jo vetem mbeten ne histori,por dhe mund te krenohen per jeten e tyre .Ne se i peshojme anet e mira dhe te keqia te tyre kandari per keta ne perputhje me interesat kombetare do te anoje nga e mira.

  5. E mira + E keqja = Katarza Kombëtare Shqiptare

  6. lek dukagjini nuk duhet te kishte mbet jashte ketyre emrave te siper permendu,eshte edhe ai fugure shum e rendesishme e historise tone,dhe vepren e tij po e njeh dhe po e studjon e gjith bota,dhe po ngelin te mahnitur me mencurine qe ka pase ky burre

Lini një Përgjigje

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni / Ndryshojeni )

Figurë Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni / Ndryshojeni )

Google+ photo

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Dilni / Ndryshojeni )

Po lidhet me %s

 
Ndiqe

Merreni çdo postim të ri drejt e te email-et tuaja.

Bashkojuni 95 ndjekësve të tjerë

Këtë e pëlqejnë %d blogues: