Hyrje » Filma Filozofikë

Arkiva Kategorie: Filma Filozofikë

The Truman Show : Filmi nga pikepamja filozofike


THE TRUMAN SHOW

Një film thellësisht shoqëror. Një kryevepër në llojin e saj. Shumë kritikë e cilësuan si një pikë referimi kur doli në kinemat e botës për herë të parë. Në përgjithësi ishte një film i cili krijoi fansa dhe kundërshtarë. Gjendje të ndërmjetme nuk ekzistonin. Atyre që u pëlqeu e adhuruan, ndërsa atyre që nuk u pëlqeu, e urryen. Por, asnjëri nuk flet për të, pa interes.

Nëse “Frankenstain” i M. Selly shprehte fillimin e problemeve të epokës së re që po lindte, një epokë në të cilën njeriu do të përdorte teknologjinë për herë të parë, këtu kemi pjesën e dytë të këtij problemi. Njeriu shndërrohet në Perëndi (nëpërmjet televizorit) dhe arrin në pikën ku kontrollon jetën e një njeriu tjetër, ta skenografojë, ta përkufizojë, të zgjedhë për të dhe të gjitha këto për mbështetjen e publikut të pangopur.

E keqja është se “Perëndia – regjizor” nuk arrin të vetëdijësohet për të keqen që po shkakton dhe vazhdon të besojë (të kuptojë diçka të tillë në dialogun e tij në fundin e filmit), se të gjitha ato që bëri ishin në të mirë të protagonistit. Pra, vesh në mënyrë ideologjike, dëshirën e tij për pushtet dhe para, duke u fshehur kështu nga vet vetja e tij.

Historia është e thjeshtë, dhe për fat të keq, shumë familjare për brezin që rritet me telenovela dhe Reality Shoë. Një fëmijë lind, lindja e tij filmohet dhe shfaqet në televizorë, si dhe çdo sekondë e jetës së tij, që nga lindja e tij e më pas. Regjizori i krijon teksa ai rritet një botë tërësisht të rreme, dhe e lë që të besojë se është e vërtet. Gjithçka ndodh, është një gënjeshtër. Familja e tij, shokët e tij, shkollën që mbaroi, qyteti në të cilin punon dhe jeton, gjithçka është një inskenim dhe njerëzit janë aktorë, e cila është puna e tyre. Është plotësisht i izoluar në një botë të rreme dhe nuk është i vetëdijshëm për gjendjen në të cilën jeton. Jeton pa entuziazëm brenda rutinës së tij, çdo ditë takon të njëjtat gjëra dhe kjo i sjell një lloj sigurie, duke mos kërkuar diçka më thelbësore.

Ata që e kanë lexuar Platonin, fillojnë të kuptojnë se ku do të dalë regjizori i filmit. Platoni në Mititn e njohur “Miti i Shpellës”, shfaq këndvështrimin, që bota në të cilën jetojmë dhe perceptojmë është një Shpellë e madhe në të cilën njerëzit jetojnë të lidhur. Shikojnë përpara tyre hijet që bien mbi një mur përballë tyre sikur të ishte një ekran. Këto hije formohen nga drita që futet nga hyrja e shpellës. Të lidhurit mendojnë se hijet janë realiteti. Gjithashtu, vazhdon Platoni, aty poshtë jetojnë dhe “Zotërit e Shpellës” – Shiko regjisorin e jetës së Trumanit – që i modifikojnë këto hije, duke u dhënë shumë forma nga kalimi kundrejt dritës, në mënyrë që të lidhurit të kenë më shumë arsye për t’u marrë me to, në mënyrë që të mos arrijnë asnjëherë të shohin zinxhirët e tyre dhe për më tepër që t’i shqyejnë dhe të dalin nga shpella.

Në mënyrë të ngjashme tek filmi, Truman jeton një realitet ëndërrimtar, ku gjithçka është në vendin e vet, të sistemuara, nuk ka frikëra, ankthe, por… larg së Vërtetës.

Në një moment fillon të dyshojë (edhe këtu dashuria luan një rol të rëndësishëm, sikurse në shumë Mite, bëhet shkaku i kërkimit) dhe dalëngadalë lindin brenda tij dyshimi dhe “përse-ja”. Në Lindje besojnë se ky është momenti i lindjes së Nxënësit të Jetës – domethënë të filozofit – kur njeriu fillon të vrasë mendjen për përse-të dhe si-të e gjërave.

Që të thyejë dikush zinxhirët e tij dhe të dalë jashtë, drejt dritës, drejt botës së vërtetë sigurisht që lyp një Vullnet të madh (një nga virtytet më të lartë Shpirtërorë). Që të lërë dikush sigurinë e shtëpisë së tij dhe të familjarëve ( qoftë në nivelin fizikë apo në atë psikologjikë) është një arritje shumë e vështirë. Kështu Nxënësi burrërohet, tejkalon frikat e tij, sepse dëshira për Liri, domethënë dije, është një pasion që e shndërron në një Hero ( siç e përmend shumë bukur Xhordano Bruno në librin e tij Pasionet Heroike, apo siç e tregoi Homeri që vuri Odisenë të kaloi 10 vite prova për shkak të Dashurisë së tij për Atdheun dhe Penelopën e tij). A nuk është kjo karakteristika e Heroit? Që të ketë Burrëri, Durim dhe Këmbëngulje, që të përpiqet për t’i tejkaluar vështirësitë, të jet i vërtet, larg çdo hipokrizie, dhe të jetë nën veprim në mënyrë që t’i ndihmojë të tjerët, duke u dhënë një shembull atyre?

Pra, është shumë e vështirë që të dalë dikush nga shpella, një provë e vërtetë. Kështu është edhe për Truman. Është shumë e vështirë të dalë nga skena e rreme që i ka vënë regjizori. Ne që e shohim nga jashtë, na duket për të qeshur se si për pak mbytet në një det të trazuar (përsëri si tek Odisea), e krijuar nga regjizori që të mos arrijë në murin prej kartoni që e ndanë nga bota reale.

Por le të mendohemi paksa këtu. Sa herë kemi pasur frikë nga diçka e thjeshtë që na është dukur si diçka e pakalueshme. Le të kuptojmë se kush e skenaron jetën tonë dhe na kushtëzonë me nevojat (kaq zinxhirë do të thoshin filozofët Lindorë). Çfarë është ajo që na bënë të vrapojmë gjatë gjithë jetës sonë duke ndjekur gjëra materiale dhe duke mos e pyetur veten asnjëherë se çfarë do Shpirti jonë, kush është kuptimi i ekzistencës sonë, esenca e njeriut, kush janë misteret që fsheh Universi? Dhe ndërsa të gjitha këto na tingëllojnë shumë të bukura në vesh, dhe Shpirti jonë preket nga këto pyetje sikur të jenë duke u kujtuar për diçka të vjetër, vjen përditshmëria (Reality Shoë jonë) duke trazuar Shpirtin me mendime të tilla si, ku të gjej një celularë më të ri, kush është bursa më e lartë për të shkëmbyer lekët. Kështu, duke qënë rehat nën mbrojtjen që na jep skena e rreme, ndoshta nuk do të arrijmë asnjëherë në momentin e madh të Trumanit, kërkimi për daljen nga muri i rremë, hapi i parë drejt Lirisë Brendësore.

Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu:

Labirinti i Panit : Filmi nga pikepamja filozofike


Labirinti i Panit

Është një histori që zhvillohet në dy nivele. Në një nivel real (në Spanjën e Frankos me strategët që përballen me rezistencën e rrebelëve të majtë) dhe në një nivel simbolik që është bota brendësore e protagonistes së vogël. Realja ngatërrohet me fantastiken, dhe shpeshherë bota simbolike ngjan më e vërtet. Elementi qendror i të dyja historive është lufta. Lufta e jashtme për pushtet dhe lufta brendësore për shpëtimin e Shpirtit.

Vendi i zhvillimit të ngjarjes është gjithashtu i ngjashëm. Në botën e jashtme është një pyll dhe në botën e brendshme është një labirint. Pylli që ekziston tek pwrrallat dhe labirinti që ekziston tek mitet, simbolizojnw shumwllojshmërinë e jetës. Çdo njeri mund të zgjedhë shumë rrugë, por mund të humbasw brenda tyre, dhe kur të zgjedh udhën e drejtë, ajo do ta udhëheq në përballjen me hijen e tij, Minotaurin e tij apo ujkun e tij të keq…

Në një pyll të tillë, vjen çdo njeri që të jetojë jetën e tij dhe të marrë eksperienca. Vajza e vogël që është protagonistja, në nivelin simbolikë, është psikika. Sipas një tradite të vjetër esoterike, ekziston një mësimdhënie që tregon për burgosjen e psikikës, i cili duhet të kalojë prova të ndryshme që të çlirohet dhe të rikthehet tek atdheu i saj që është Shpirti. Kështu ndodh edhe tek kjo histori. Vogëlushja është një princesh që ka humbur mbretërinë e saj dhe duhet që të kalojw  prova të ndryshme që ta rifitojë.

Një rol të rëndësishëm luan një Faun. Është gabim përkthimi i fjalës Pan. Këtu kemi një Faun. Në mitologjinë Greke  shfaqet si ndjekësi i Perëndisë më mistike, Dionisit. Në Evropën Veriore dhe Perëndimore e gjejmë si një hyjni të Natyrës Ceres, po aq i frikshëm sa edhe i bukur, si vet natyra. Ai udhëheq psikikën, meqënëse është edhe më i vjetri, i vë prova, por i jep edhe ndihmë. Mjafton që psikika të ketw besim tek ai, pa e humbur Dallimin e saj.

Janë 3 prova që i jepen.

Tek e para duhet të marrë një çelës nga një bretkosë që ruan pemën e jetës. Bretkosa simbolizon rilindjen. Është një amfib që mundet të jetojë paralelisht në të dyja botët, të tokës dhe të ujit. Në Egjiptin e lashtë paraqitej si Perëndia Heket, mbrojtësja e lindjes. Pra prova e parë fillon me vendimin për të rilindur. Prandaj duhet që të heqë rrobat e saj të bukura, të bëhet pisë, të fitojë miqwsinw. Pra e shohim të bëhet pisë me baltë, rërë dhe ujë, këto dy elemente nga të cilat është ndërtuar trupi brenda së cilit duhet të hyjë Shpirti kur zbret në botën materiale.

Në provën e dytë Fauni i kërkon që të shkojë e të marri një thikë nga një vend. Atje do të gjejë një tavolinë të shtruar me ushqime por nuk duhet të hajë nga ato sepse ruhen nga një Qënie shumë e rrezikshme, që nuk është njeri. Por ajo nuk e dëgjon këshillën dhe nuk arrin që ta marrë thikën. Si një tjetër Persefonë që ha nga frutet e botës së nëndheshme dhe lidhet më atë. Për shkak të këtij veprimi të Persefonit kemi krijimin e cikleve të natyrës Verë – Dimër dhe Perëndesha duket se vdes dhe lind çdo Pranverë. Por vdekja e saj është për ata që janë në tokën e sipërme, sepse për të është mbretëria e saj në një nivel tjetër(?). Për të nuk ka fund ashtu sikurse edhe për protagonisten e vogël. Nga jashtw duket sikur dështoi, por në esencë nuk solli në botën e sipërme thikën. Është sikur të zgjedhë jetën dhe jo vdekjen. Gjasme nuk dëgjon por ky mosdëgjim është brenda kuadrit të veprimit të saj. Nuk është një qënie e pandershme përballë atij që e udhëheq. Do të provojë, të shijojw, domethënë të njohë dhe le t’i kushtojë parajsën…

Prova e tretë që të fitojë mbretërinë e saj është që të sakrifikojë vëllain e saj të vogël. Duhet që të derdhet gjak i pafajshëm në labirint që të hapen portat e tij. Është prova më e vështirë. Vogëlushja e mohon parajsën nëse si kusht i duhet që të ndyj duart e saj me gjak. Ka fituar brenda saj Dashuria dhe Dhembshuria. Por kjo sakrificë e saj do të bëj qwPortat të hapen. Që psikika të çlirohet duhet që të tejkalojw akoma edhe egoizmin e saj që e bëri të dëshironte shpëtimin.

Filmi mbaron me protagonisten përballë tre fronesh dhe mbi ta shkëlqen një Diell i artë. Psikika u kthye dhe gjendet pranë tre elementëve të Shpirtit: Vullnetit, Dashurisë, Intelektit. Arriti që t’i mposhte provat e saj duke përdorur këto tre element,kur u kujtua se kishte prejardhjen prej tyre…

 Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu:

Heri Poter: Filmi nga pikepamja filozofike


Harry potterBOTA MAGJIKE E HERRY POTTER

Harry Potter është një fëmijë që e ka prejardhjen nga prindër të cilët janë magjistarë,por ka diçka që e dallon që në moshën foshnjore.

Është i damkosur me forcën shkatërruese të së keqes. Vajti shumë pranë vdekjes,por mburoja mbrojtëse e dashurisë amësore nuk e la helmin të depërtonte brenda tij. Nga kjo përplasje u formua në ballin e tij një rrufe e kuqe nga gjaku, si ajo e Perëndisë Zeus, simbol i lavdisë dhe fitores së dëshirës për të jetuar mbi vdekjen.

Dhjetë vitet e para të jetës së tij i kaloi fatkeqesisht për të, me familjen e tezes së tij…vite të vështira dhe jo të shijshme. Në një prej shëtitjeve të rralla në kopshtin zoologjikë të qytetit, u gjend përballë një boce, me të cilin mundi të fliste në gjuhën e gjarpërinjve…ishte një gjarpërfolës!…diçka të cilën nuk mund ta shpjegonte akoma.

E ndërsa rridhnin ditët e zakonshme dhe pa shije të jetës së tij, një mëngjes, i vjen në mënyrë postare një ftesë e papritur për regjistrim në shkollën “Hoguarts” për magji.

Që nga ai moment, e papritura zë vend dhe jeta rutinë e Harit, mbushet me ndodhitë nga më të çuditshme që do të mund të imagjnonte, jo vetëm ai vetë, por dhe miqtë e tij që gjenden përkrahë këtij nxënësi të vogël magjistarë”, (?)futen në një realitet emri i të cilit është…Hoguarts! Dhe magjia është kudo…akoma dhe muret, kanë sy dhe veshë, armatura boshe që ecin si të gjalla, fantazma si “Niku gati pa Kokë” që bëjnë parti, elf shtëpishë si Dobi, që gatuajnë në kuzhinat, portrete-rojtarë në korridoret e shtruara me gurë, që ndonjëherë ikin nga kornizat e tyre dhe që detyra e tyre është që të ruajnë kalimtarët, korniza e Zonjës së shëndoshë, apo të Baronit të Gjakosur, të cilët që të lejojnë të hysh, duhet të dish fjalkalimin p.sh. “turi derri” që është ndryshe në çdo ditë…

Mësues magjie, specialistë në fusha të ndryshme, u mësojnë të rinjve dijet e tyre: mësime për bimë magjike dhe ndërtimin e porcioneve kimike, mësime transformimesh, fluturime me fshesa magjike janë disa nga lëndët e shumta.

Si çdo fëmije me gjërat e tij personale, edhe Hari, ka bufin e tij, Heduig, që transmeton letërkëmbimet e tij.

Armatoset me një Shkop Magjik që zbaton praktikisht fjalët magjike që ai thotë, fjalët e fuqisë që mëson nga Mësuesit e tij…

“Hari tërhoqi me një lëvizje të rrufeshme shkopin e tij. Dhe para se Loghart të arrinte të nxirte shkopin e tij, bërtiti: “Afoplisius!” Loghart u hodh në ajër dhe ra mbrapa në senduqet e tij”

Këtu gjen miq të vërtet, Ronin dhe Hermionën që do ta shoqërojnë dhe do ta mbështesin si vëllezër në momentet e vështira, meqënëse edhe ata i përkasin së njëjtës shtëpi si dhe ai, tek Grifardët, fëmijë që dallojnë për guximin dhe bujarinë e shpirtit të tyre…do tu japë çmimin e fitimtarit në lojën ajrore më mahnitëse, Kudiç, ku me “Nimbus 2000”, fjalën e fundit e teknologjisë magjike të fshesave flturuese…çan ajrin me një zhytje pingule dhe kap topin e vogël të artë i cili gjithashtu fluturon me një shpejtësi marramendëse!

Zë miqësi me Hagrid gjigandin, që e ka prejardhjen nga një nënë që është një gjigande dhe që ka dobësi për krijesa të veçanta të cilat i rrit fshehurazi, me Nobert dragoi Norvegjez me krahët e tij të zeza e me gjëmba, Flafin qeni trekokësh, rojtari i bodrumit ku gjendet guri filozofikë, centaurë, si Bein dhe Ronan që dinë të interpretojnë lëvizjen e yjeve dhe planeteve…

Merr –trashëgiminë e babait të tij- një mantel që kur e vesh bëhesh i padukshëm dhe që e përdori në disa raste që të futej në sallat e ndaluara të Hoguarts, të gjendej për shembull përpara pasqyrës “Erized” që projekton prindërit e tij të vdekur si të gjallë,që kaq shumë dëshironte…

Në një skenar të tillë, Hari pas çdo vështirësie të madhe apo të vogël, i duhet që të përballet me forcat e errwta të “Ti- E Di – Kushit”, të Voldemortit, padronit të Errësirës, vrasësin e prindërve të tij, dhe shkaktari i shenjës që mbartëte në ballin e tij.

Që t’ia arrijë, përdorë elementet magjikë dhe shoqërinë e tij, guximin dhe zgjuarsin e tij, mburojën mbrojtëse, forcën e dashurisë që i la mamaja e tij pak para se të vdiste, por sidomos…duke pasur përkrahë tij Dambëlldorin, drejtorin e Shkollës Hoguarts, një njeri shpirtmirë, i drejtë dhe i mençur… me të vërtet një Magjistarë i Bardhë  që me forcat e tij shumë të pastra si dhe me metodat e tij të zhvilluara, mund të ketë akses në informacione që i përkasin së shkuarsë apo së ardhmes së largët. Di se çfarë ndodh brenda dhe jashtë Shkollës duke ruajtur sigurinë nga sulmet e shpeshta të forcave të kaosit.

Bashkë me Dabëlldorin, ka në anën e tij dhe aleatë me të cilët bashkwpunon, si Foks, Feniksin e artë, zogun e zjarrtë, që me zërin e tij aktivizon forcat e Dritës dhe të Jetës dhe që me lotët e tij, shëroi Harin nga vdekja e sigurt në një prej aventurave të tij.

Fjalët çelës:

Magëllsat: Janë njerëzit e sotëm, jeta e të cilëve është e automatizuar. Funksionet e tyre janë të droguara nga komfortet e jetës materiale.

Nuk shohin asgjë përtej kufizimeve të shqisave të tyre që përcaktojnë realitetin… nuk besojnë se ekzistojnë gjëra të tjera në jetë. Magëllsat nuk mund të deportojnë në botën e magjistarwve, ekzistencën e të cilëve nuk e pranojnë, sepse brenda vetes i kanë frikë.

Magjistarët: Maja, është bota e iluzionit në filozofinë Lindore. Ky dimension i referohet botës së ndjenjave, ku gjithçka është e shpërbëshme dhe relative. Loja e dualizmit është loja e magjistarëve. Magjistari është ai që luan si jeta iluzionare… krijon realitete të figurshme ,por të besueshme dhe të “vërteta” nga ndjenjat.

Por kurthi i magjistarit gjendet tjetërkund, gjendet në anën tek e cila luan, tek skuadra që është futur… qëllimeve të cilat u shërben. Prandaj flitet për magjinë e “Bardhë” dhe të “Zezë”.

Hoguarts:  Është Shkolla e Magjisë tek e cila gjenden mësues magjie dhe shkojnë vetëm  fëmijë të cilët trashëgojnë nga prindërit e tyre një perceptim magjik të jetës. Fantazia e tyre është e gjallë dhe mund ta shohin jetën me një sy pozitiv, ku gjithçka është e mundur… në Hoguarts mësojnë se si ta bëjnë realitet ato që duan, ato që shohin më sytë e fantazisë…

Fantazia aktivizon pikwpamjen pozitive për jetën, ku gjithçka është e mundur, mjafton që të përpiqesh…

Magji, është shkenca, dija me anë të së cilës dikush mund të realizojë atë që sytë e fantazisë ëndërrojnë.

Vetëtima: Simbol qiellor i fuqisë së zjarrtë shpirtërore . Fuqia e vullnetit të lirë. Është forca e pastër.

Gjarpëri: Si zvarranik horizontal, simbolizon materien në  shprehjen e saj të errët. Vertikal, si tek pema e protoplast, është simbol i Vëmendjes dhe Diturisë. Si dragonjtë e diturisë, gjarpërinjtë fluturues, që hedhin zjarrë, që do të thotë se përdorin shkëndijën mendore.

Volldemort: (mort ç vdekja) është padroni i vdekjes. Fuqia shkatërruese.

Dabëlldor: Emri i tij do të thotë dy-dyersh, shprehje alegorike e Initacionantit, që është i lidhur me dimensionin apokrifik të jetës.

Fjalët e Magjisë: skeptomorfoza të drejtuara që çlirojnë fuqitë e tyre me fjalë që shqiptohen me një mënyrë të theksuar.

Pasqyra: realitet fenomenal që projekton dëshirat tona. Një dimension gënjeshtarë që burgos shpirtin dhe nuk të çon asgjëkundi.

Feniksi: Simbol i lavdisë dhe fitores së jetës mbi vdekjen. Zogu i artë e i zjarrtë ringjallet nga hiri i tij. Përpjekja e drejtë që kurorëzohet me gjethet e dafinës.

Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu:

Matrix : Filmi nga pikepamja filozofike


MATRIX

Filmi që i kishte të gjitha. Aksion, komplot mbreslënës, protagonistë të bukur, muzikë

që të mbante në tension, dhe efekte të larta kinematografike. Ndoshta do shiste po aq bileta nëqoftëse nuk do të përmbante thellësinë e skenarit. Dhe kjo thellësi ishte realisht aq e madhe sa që dikush pyet veten, po sikur krijuesit e filmit të kishin vetëdijen e të gjitha atyre apo nëse përfundimisht filmi (kjo ndodh në art zakonisht) ishte thjesht një vëzhgim i frymëzuar.

Filmi përmbanë të gjithë elementët e një Eposi Heroikë. Pika qëndrore është gjithmonë Heroi, i cili është një njeri si gjithë të tjerët, e vetmja gjë që fillimisht e dallon është qëndrimi i tij ndaj hetimit, kërkimit të së vërtetës. Por tek asnjë Mit nuk arrin tek e vërteta vetëm. Gjithmonë ekziston një mësues, një Qënie që e udhëheq. Në rastin e Heroit tonë, Mësuesi është Morfeus (Perëndia e gjumit në Mitologjinë Greke, këtu zgjon Heroin nga gjumi letargjik.)

Zakonisht gjithçka nis nga një Vendim. Kjo është prova e parë e nxënësit. Asnjëri nuk mund të marri mësimdhënje nëse më parë ai vetrë nuk ka vendosur se ka dëshirë. Prandaj nxënësia është një veprim energjitik. Madje ka disa të dhëna se kadeti tek Misteret e Mëdha të Egjiptit, duhet të zgjidhte midis dy gotash me verë. Njëra nga ato të dyja përmbante helm. Në këtë mënyrë provohej jo vetëm nëse e ka kaluar frikën e vdekjes duke pasur besim në pavdeksinë e Shpirtit, por edhe nëse ka zhvilluar aftësi të tilla në mënyrë që të parandjejë se kush është vera që do ta çojë në vdekje. Sepse vetëm një budalla do të vdiste nëse s’do të ishte e nevojshme. ( Sigursht që ndoshta nuk e linin të pinte verën e helmuar nëse zgfjitdhte gotën e gabuar, por thjesht e dërgonin pas në shtëpinë e tij duke e përqeshur).

Kështu edhe këtu, kandidati për Initacionin, domethënë tek dija, duhet të zgjedhi midis pilulës të kuqe ose asaj blu. Të zgjedhi midis rehatisë që ofron mosdija, mungesës së vetëdijes nga njëra anë dhe mallkimit të dijes nga ana tjetër, peshës së lirisë dhe përgjegjësisë nga ana tjetër. Kështuv edhe këtu, protagonisti zgjedh të dytën dhe aksioni fillon. Lind për herë të dytë në botën reale kësaj rradhe. Nuk është rastësi që të initacionuarit në Misteret e Mëdha i quanin “dy herë të lindur” ose “tremadhështorët”. Sepse një herë lindën në materie si të gjithë ne dhe një herë lindën tek Shpirti.

Në këtë gjëndje të re që ndodhet mundohet tashmë me një ritëm të ngadaltë dhe me ndihmën e atyre që e bën përpara tij dhe të cilët do të jenë bashkudhëtarët e tij, të zgjohet dhe të mësojë që të jetojë në realitet.

Përsëri sipas Esoterizmit ekzistonë një zinxhir i madh mësuesish dhe nxënësish tek i cili kudo që ndodhet dikush, është një nxënës i vogël por edhe nje mësues i vogël për pasardhësin.

Një tjetër pikë interesante është se kur lind i dhëmbin sytë e tij dhe Morfeus i thotë se i dhëmbin për shkak se po i përdorë për herë të parë. Këtu kemi një simbolizëm të pastër, thjesht le të përmendim se edhe Platoni thotë se është e rëndësishme që ai që do të dalë nga shpella, ta bëjë dalë ngadalë që ti mësohen sytë, përndryshe do të verbohet nga drita. (Domethënë se Nxënësi duhet ta përvetësojë dijen dalë ngadëlë, përndryshe do të verbohet dhe do ta përdori për ti bërë keq të tjerve duke u bërë egoist).

Por pasi dikush ta njohi të vërtetën, që është bukuria dhe drita e botës jashtë shpellës, do të dëshirojë që tra ndajë atë me të burgosurit e tjerë. Do dëshirojë që ti ndihmuar që të thyejnë vargonjtë e tyre. Të njëjtën gjë bën edhe heroi jonë. Pasi zbul Matrixin (këtu na vjen ndër mend emri sanskrit për botën “majia” = iluzion, Indianët mendojnë se të vërtetën nuk mund ta kapim me shqisat tona), përpiqet pra Heroi ynë, pasi të ket hyrë përsëri në Matrix të bindë edhe të tjerë që të zgjohen. Me rezultatin që të zëvendësojë banditin për zotërit e shpellës që në filmin konkretë janë makineritë. (Ky është një tjetër simbolizëm për pozicionin teknokratik të shoqërisë në të cilën jetojmë.) Këto makineri ushqehen me mendimet dhe ndjenjat e njerëzve. Platoni thotë se padronët e shpellës që janë qënie të lira pa zinxhira (pra më të zhvilluara) krijojnë mekanizma brënda shpellës që ti mbajnë njerëzit sa më shumë që të jet e mundur në padituri, sepse i kanë nevojë në mënyrë që të ushtrojnë mbi ta pushtetin e tyre. Përndryshe nuk ka kuptim ekzistenca e tyre. Kështu që në film nis një luftë e fuqishme midis të mirëve dhe të këqinjve. Kjo luftë midis “Bijve të Diellit” dhe “Bijve të Hënës” është një motivë arketipikë dhe mund ta gjejmë në mite shumë të lashtë dhe në shumë qytetërime.

Një tjetër temë e rëndësishme që prek filmi është Tradhëtia. Tradhëtari zotëron diçka nga dija. Zgjedh që ta sakrifikojë atë për pasurinë dhe lavdinë e famës. Tek filmi ai tradhëtonë mësuesin e tij, bashkëudhëtarët e tij dhe qëllimin e tyre, që të bëhet një Star i Hollivudit (një sarkazëm e paparë e regjizorit). Nxënësi duhet të kalojë shumë prova përpara se përfundimisht të përballet me kundërshtarin e tij më të madh, vetveten e tij, dyshimet e tij, mungesa e besimit të tij, egoizmi i tij. Duhet të bëhet si Shën – Gjergji që vret Dragoin, hijen e tij. ( Le të kujtojmë Tundimin e fundit të Kazanzakit që i referohet pikërisht kësaj prove të fundit.)

Kjo është arsyeja se pse gjatë gjithë stërvitjes së tij Heroi – Nxënës mundohet të mësojë Virtytin e Besnikërisë. Duhet ti besojë forcave të tij, ti besojë misionit të tij dhe të besojë tek Shpirti i Pavdekshëm. Vetëm atehere mund të bëhet i pathyeshëm nga padronët e Matrixit. Për shka se siç e thotë dhe Morfeus karakterikisht “nëqoftëse shpirti jot vdesë, vdesë dhe trupi”. (të Kujtojmë fjalët e Krishtit që thoshte se mund ti bëni malet që të lëvizin nëqoftëse e besoni me të vërtet.) forca e këtij besimi do të vërtetojë se është i Zgjëdhuri. Këtu përsëri gjejmë lidhje me traditën Indiane për Avatarat, të zgjedhurit që vijnë që të ndihmojnë botën kur ajo largohet nga e vërteta.

Me të vërtet që janë të shumta pikat në të cilat do të mund të ndalonte dikush për ti analizuar. Por qëllimi i këtij artikulli, është një prezantim i vogël i filmit që të nxisim interesin e spektatorit. Të gjitha të tjerat ja lëjmë shikuesit që ti njohë ose ti kujtojë vet…

Sido që të jetë pyetja e madhe që gjithnjë do të presë një përgjigje është:

Çfarë është MATRIX ?

Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu:

Minority Report : Filmi nga pikepamja filozofike


Minority Report

Ky film na vë përballë me një dilemë shumë të lashtë që ka lidhje me kuptimin e drejtësisë dhe pushtetit.

Kjo temë e ka munduar njeriun që nga lindja e kohës të historisë që ne njohim.

Platoni, që të fliste për drejtësinë, iu desh fillimisht të analizonte brënda dy volumesh shtetin ideale, duke kaluar dhe duke thithur idetë e kohërave të shkuara (psh. Si e drejta e me të fortit) arriti në përfundimin se Dretësia është ti japësh secilit atë që i takon. Por që të ndodhi kjo nevojitet struktura e shtetit ideal me qytetarë të vetëdijshëm dhe gjithashtu shpjegon se si do të funksiononte.

Tek ky film, shohim të paraqitet një lloji shteti ideal, të paktën nga ana e jashtme. Krimi nuk ekziston, pasi kanë arritur ta parandalojnë duke arrestuar kriminelin përpara se ai ta kryejë atë. Të gjitha duken në rregull, asnjëri nuk duket se dyshon mbi sistemin, derisa gjuetari kthehet në pre. Por sa fajtor mund të jetë dikush, kur ndoshta as që e ka menduar akoma për ta kryer krimin që teorikisht do ta kryej? Nëqoftëse Vullneti i lirë është ai që përcaktonë lartësinë e moralit të një njeriu, sa i lirë mund të jetë një njeri për sa kohë që nuk i jepet mundësia për tu “provuar”. Sa ideale mund të jetë një shoqëri e cila ka qytetarë të mirë vetë e vetëm sepse ata nuk e kanë shansin për tu bërë të këqinj? Kur nuk ka Vullnet të Lirë a mund të ketë Nxënësi, Dije, Vetëdije, Objektiva, retrospektivë të perceptimet tona mbi botën tonë dhe së fundmi për çlirimin?

Vëndin e Pitias në këtë film e kanë diagnostët .Janë 3 individë (ashtu sikurse Trekëmbësh i Pitias që janë të zhytur në ujë (simbolizon pastërtinë, dhe gjithashtu uji është një përcjellës i mirë për energjinë midis tyre) që duke komunikuar sëbashku zbulojnë krimin. Figura qëndrore dhe më e fuqishme midis atyre të treve është një grua, pikërisht siç ka qënë në lashtësi, pasi parandjenja është më shumë një element femëror.

Shikojmë protagonistin e filmit të jetë i sigurt për drejtësinë e sistemit për shkak të një drame personale që ka kaluar (i kanë rrëmbyer të birin dikur). Por zilja e sistemit nuk përjashton asnjërin dhe një moment bie edhe për atë.

Duhet që të arrëestohet. Atij i mbeten 2 mundësi, të presë që ta arrestojnë (përderisa ka besim tek drejtësia e sistemit) ose të arratiset. Ai zgjedh të dytën sepse ndoshta dëshira për liri dhe (ndoshta drejtësi – tek e fundit ndihet i pafajshëm) është më e fortë. Në përpjekjen e tij për të vërtetuar se është i pafajshëm, fillon një kërkim që e udhëheq në ndërmarrjen e krimit.

Pikërisht ashtu sikurse Idipodi ja mbath nga shpia e tij, kur mëson nga Pithia, se do të vrasë të atin e tij dhe do të martohet me të ëmën, dhe si përfundim duke mos njohur se ata që besonte se ishin prindrit e tij, nuk ishin, arrin përfundimisht të vras të atin e tij të vërtet dhe të martohet me mamanë e tij të vërtet. Si përfundim Fati është i pashmangshëm. Atëhere kur ka Vullnet të Lirë?

Ndoshta është diçka e ndërmjetme. Domethënë mënyra me të cilën do të arrijmë në përfundimin e paracaktuar do të jetë ai që ne vetë do të zgjedhim. “E pse duhet të jetë e rëndësishme kjo”, do të mund të pyeste dikush. Sepse nga mënyra që dikush do të zgjedhë ta bëjë këtë rrugë, do të varen mësimet dhe eksperiencat që ai do të marrë. Dhe kjo duket edhe tek filmi. Protagonisti duke u përpjekur për të shmangur fatin e tij zbulon një komplot të madh, vihet përballë mosdijes së tij dhe në fund arrin që të çlirohet prej saj.

Mos ndoshta Platoni ka pasur të drejtë kur ka thënë se që një shoqëri të bëhet më e mirë do të duhet se secili nga ne të bëhet më i mirë?

Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu:

Nje Mendje e Mrekullueshme:Filmi nga pikepamja filozofike (video)


A BEAUTIFUL MIND

Ky Film është një himn për Forcë e Vullnetit Njerëzor. Ç’do njeri, që nga momenti që lind e ka brënda vetes këtë forcë. Por varet nga ai, se sa do ta kultivojë dhe stërvisë gjatë jetës së tij. Në filozofinë lindore, vështirësitë e jetës konsiderohen si prova që na vë jeta që të luftojme dhe të behemi më të fortë. Që ta arrijmë na nevojitet arma e Vullnetit. Tek e fundit të gjithë njerëzit e mëdhenj, artista, politikanë, të gjithë ata që hapën rrugë të reja në botë e përdorën së shumti këtë forcë që të tejkalonin pengesat e përtesës që na vë përballë zakonisht mjedisi.

Është pikërisht kjo aftësi që i bën të ndryshojnë njerëzit nga njëri tjetri. Prandaj dhe s’ekziston diçka që të jetë njësojë e vështirë për të gjithë. Secili ka kufijtë e tij të përdorimit të këtij Vullneti. Sigurisht që sa më i lartë të jetë kufiri aq më e madhe është forca.

Jezusi thshte se Njeriu mund të lëvizë edhe mallet pot ë dojë. Nëqoftëse shikojmë përreth do të mund të gjejmë shëmbuj të përditshëm të heroizmit dhe forcës. Shikojmë njerëz pa duar që vizatojnë. Të tjerë me aftësi të kufizuara trupore dallojnë në sportë dhe në të tjerë sektorë të qytetërimeve.

Kjo në lashtësi transmetohej nëpërmjet miteve, të cilët jepnin arketipe heroike. Herkuli, Thiseu, Jasoni për shembull, përveç virtyteve të tjera që kishin më i rëndësishmi ishte Vullneti. Tek ata nuk gjejmë dyshimin që bën pjesë e nivelit rracional.

Zakonisht ai që i caktonë kufijtë brënda nesh është vetë truri. Mëndja ka aftësinë të paraqesë një kodër të vogël si një mal gjigand e të pakalueshëm. Gjithashtu është e rëndësishme që dikush të mundë e ta kontrollojë mëndjen e tij dhe të mos e lejojë mëndjen e tij të hidhet sa nga njëra degë e sa nga tjetra.

Në Indi e krahasojnë mëndjen me një majmunë që i pëlqen që të ngjitet nga pema në pemë. Pra i pëlqejnë ndryshimet, nuk i pëlqejnë idetë e qëndrueshme. Në kohën tonë, në epokën e informacionit dhe jo të dijes, në epokën e mendimit dhe jo të arsyes, në epokën e ndryshimit të shpejtë të ikonave ky “majmunë” duhet të jetë mjaft i kënaqur. Zakonisht i vetmi që humbet është vetë njeriu që për këtë arsye mund të çorjentohet kolaj dhe si rrjedhojë të udhëhiqet në mënyrë të keqe.

Kur mëndja del jashtë kontrolli atëhere mund të shfaqen psikoza dhe sëmundje siç është skizofrenia. Në film protagonisti zbulon mënyrë dhe gjenë fuqinë për të bërë një luftë brëndësore. Për shkak se ishte një gjeni në matematikë, sbuon në mënyrë graduale se vuan nga skizofrenia. Edhe pse është shumë i zgjuar, sit ë luftojë vetë mëndjen e tij që i tregon gjëra të vërteta që nuk ekzistojnë? Njerëz të cilët ka vite që i njeh, me të cilët u rrit, stidjoi, u argëtua dhe të cilët janë thjesht krijime të fantazizë së tij.

Sa e lehtë është që ta pranojë një njeri këtë? Më e thjeshta dhe më pak dhimbëshme është që sajojë një histori arratie nga ata që kërkojnë që të shkatërrojnë këtë realitet gënjeshtar. Domethën të zhytet gjithmonë e më shumë në çmendurinë e vet.

Por në një çast i vjen një frymëzim. Kuptonë llogjikisht se njerëzit e fantazisë së tij nuk rriten. Edhe pse ka vite që i njeh ata kanë mbetur njësoj sikur ditën e parë që i pa.

Fakti që koha nuk kishte asnjë lloji ndikimi mbi ta e udhëhoqi drejt zbulimit të së vërtetës dhe tek gjetja e mënyrës për ti luftuar. Por tjetër gjë është të shikosh se ke një të metë dhe një gjë krejt tjetër është ta luftoshë atë.

Sa më shumë që përpiqesh ta luftosh atë ajo aq më shumë egërsohet! Kështu protagonist mendonë një zgjidhje për këtë problem. Përpiqet që mos ti luftojë më këto skeptomorfoza, por thjesht ti neglizhojë. Ato kanë lindur dhe nuk ekziston asnjë formë për ti vrarë, duhet që me kalimin e kohës ti lësh deri sa të shpërbëhen vetë. Nuk merret më me to, por i merr me vete në ç’do hap që bën. Ka frikë, por vendosë që të hecë bashkë me to në jetë. Ato ende ekzistojnë, por tashmë nuk e kontrollojnë.

Arrit që nëpërmjet vullnetit të tij të ndryshojë këndvështrimin e jetës së tij. Përdori diçka më të fuqishme se truri që përdorim çdo ditë. Dhe vetë kjo është diçka heroike.

Si një Thisea arriti që me çelësin e Ardianës të dalë nga labirinti i mëndjes së tij. Një njeri me të vërtet i Mrekullueshëm!!!

Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu:

Heroi:Filmi nga pikepamja filozofike


Heroi i këtij filmi është një simbol, një forcë lëvizëse që vë në veprim zhvillimin. Sakrifikon veten e tij që të shëndërrojë ambjentin që e rrethon dhe ekzistencën e tij në diçka ndryshe që është nga ana cilësore më e lartë. Por nuk është vetëm heroi simbol tek ky film,i gjithë filmi mund të konsiderohet si një poemë në veprim.

Shikuesi duke e ndjekur, do të ndjejë të marrin pjesë të gjitha ndjenjat e tij, që të arrijë të ndjejë atë që ndjen shpirti i tij dhe që truri i tij nuk mund ta perceptojë.

Që të ekzistojë një Hero duhet pra të ketë një betejë. Por beteja tek ky film duket sikur është përtej betejës të së mirës me të keqen. Është përtej përpjekjes për të triumfuar e mira! Nga beteja lind pyetja: “Kush dhe çfarë e drejton këtë të mirë dhe mos ndoshta çdo luftë e së mirës me të keqen, është një përqafim i fortë midis dy elementeve, që përbëjnë një bashkim i cili lind diçka të re?”

Këtu le të kujtojmë simbolin kryesor të filozofisë kineze që është Yin Yang. Brënda secilës pjesë të këtij simboli ka një pikë e ngjyrosur me ngjyrën e kundërt, që bën të mundur ekzistencën e rrotullimit, dhe si rrjedhojë mundëson edhe zhvillimin. Zhvillimi është ciklik dhe në formë spiraleje. Kjo lëvizje ciklike duket vazhdimisht tek filmi. Nën ritmin e vazhdueshëm të luftës së shpatave, ku lëvizjet e luftëtarëve bëhen në mënyrë rrethore, në mantelet që përbëjnë rrobat e luftëtarëve dhe rrotullohen vazhdimisht dhe sidomos tek skena me gjethet e rëna të vjeshtës, të cilat ngrihen lartë me erën si një vallëzim i çendur të një fortune rrethore, që është shumë e vështirë të përshkruhet me fjalë.

Një rol të rëndësishëm luajnë gjithashtu edhe ngjyrat. Fillimisht e “kuqja”. Nga pikpamja e jashtme është “pasioni” i heroit që e bën të veprojë, ndërsa nga ajo e brendëshmja mund të themi se është Vullneti.

Është “bluja” që nëpërmjet veprimit të përkushtuar dhe sakrificës së protagonistëve paraqet vitytin e Dashurisë dhe gjithashtu është edhe e “bardha” që simbolizon pastërtinë, përkushtimin, bashkimin. (Karakteristikë është skena e vdekjes së protagonisëtve teksa i përshkon të dy sëbashku e njëjta shpatë si të ishin një trup).

Tani përsa i përket personazheve të filmit, kemi heroin qëndror që përpiqet të luftojë Perandorin e Madh. Për ta arritur qëllimin e tij, do të paraqitet si miku i tij, pas i shpall se i ka vrarë tashmë tre kundërshtarët e Perandorit të Madh dhe tashmë, për shkak të fitores së tij, kërkon të mund të afrohet më afër tij. (Asnjërit nuk i lejohej të afrohej pranë Perandorit të Madh).

Përsëri kemi simbolet e mësimdhënies të pakohëshme lindore, ku të vrasësh, nga ana brendësore do të thotë të kontrollosh, të mbizotërosh. Lufta siç thamë është një luftë brendësore dhe luftëtari është vetëdija, e cila duhet të luftojë me nivelet inferiore dhe ti kontrollojë, ti vërë nën zotërimin e saj, që njeriu të mund të vijë në kontakt me pjesën e tij superiore.

Që ta bëjë këtë betejë, do ti duhet fillimisht të shkeli në shkallën e aksionit me qëllim që të zhvillojë shikimin brendësor dhe vetëpërmbajtjen (elemente të cilat gjatë filmit shfaqen në betejën e parë), më pas të zhvillojë dhëmbshurinë, duke kontrolluar dëshirat e tij dhe impulset, dhe të arrijë Dashurinë-Diturinë. (Shikojmë gjatë luftës së dytë të bashkëpunojnë në mënyrë harmonike të dyja palët, duke planifikuar një plan të zgjuar që në fund përmbushet me sakrificën nga dashuria).

Më pas vjen prova përfundimtare. Kjo provë i lejon tashmë, të vijë përballë me Perandorin e Madh (që në një farë mënyre është ai vetë, sit ë gjithë miqtë dhe luftëtarët ishin pjesë e vetes së tij). Vdekja i sjell një ndryshim. Ai dhe Perandori i Madh janë një, është shëndërruar në një mbret filozof. Cikli është mbyllur. Kundërshtari, që u shfaq si shok, është bërë shok  pasi u sakrifikua në altarin e zhvillimit të përjetshëm. Nuk ekzistojnë më uni inferior apo superior, vetëm një Vullnet i pastër.

Tek e fundit, siç thotë edhe Lao Çe tek Tao Te King, “natyra i përdor format dhe më pas i braktis. Pra është e padhimbshme.

Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu: