Hyrje » Postime të etiketuara me 'filozofia kineze'

Arkiva Etiketash: filozofia kineze

Filozofia Kineze: Tao Te King 4


Gjashtëdhjetë e një

Një vend i madh është si tokë e ulët .

Është trualli takues i universit ,

Nëna e universit .

Femra mund mashkullin me qetësi ,

Shtrirë në qetësi .

Si rrjedhim nëse një fshat i madh i lë vendin një fshati më të vogël ,

Do e pushtojë fshatin më të vogël .

Dhe nëse një fshat i vogël i nënshtrohet një fshati më të madh ,

Mund të pushtojë fshatin e madh .

Kështu ato që do pushtonin duhet të dorëzohen ,

Dhe ato që pushtojnë të bëjnë kështu sepse dorëzohen .

Një komb i madh ka nevojë për më shumë njerëz ;

Një fshat i vogël ka nevojë të shërbejë .

Secili merr atë që do .

Është e përshtatshme  për një komb të madh të dorëzohet .

 

Gjashtëdhjetë e dy

Tao është burimi i të dhjetëmijë gjërave .

Është thesari i njeriut të mirë , dhe strehimi i të keqit .

Fjalët e ëmbla mund të blejnë nderin ;

Veprat e mira mund të fitojnë respekt .

Nëse dikush është i keq , mos e braktis .

Kështu ditën kur perandori kurorëzohet ,

Ose tre nëpunësit e shtetit vihen në detyrë ,

Mos dërgo dhuratë nefriti dhe një skuadër me katër kuaj ,

Por rri i qetë dhe ofro Tao-në .

Pse e pëlqejnë Tao-në të gjithë në fillim ?

Mos është se gjen çfarë kërkon dhe falesh kur bën gabim ?

Si rrjedhim kjo është pasuria më e madhe në univers .

 

Gjashtëdhjetë e tre

Praktiko mosveprimin .

Puno pa vepruar .

Shijo të pashijsmen .

Lartëso të voglën , rrit të paktën .

Shpërble hidhërim me kujdes .

Shiko thjeshtësi në të komplikuarën .

Arrij madhështi në gjëra të vogla .

Në univers gjërat e vështira janë bërë sikur të ishin  të thjeshta .

Në univers veprime të mëdha janë bërë nga punë të vogla .

I mëncuri nuk përpiqet të bëjë ndonjë gjë shumë të madhe ,

Dhe kështu arriti madhështi .

Premtime të lehta bëhen për besime të vogla .

T’i marrësh gjërat lehtë arrin në vështirësi të mëdha ,

Ai kurrë nuk i provon .

Gjashtëdhjetë e katër

Paqja ruhet lehtë ;

Problemet të mëndin para se të fillojnë .

E brishta thyhet lehtë ;

E vogla shpërndahet lehtë .

Përballu me të para se të ndodhi .

Vëri gjërat në rregull para se të ketë konfuzion .

Një pemë e madhe sa një përqafim njeriu del nga një filiz i vogël ;

Një tarracë nëntë kate e lartë fillon me një pirg dheu ;

Një udhëtim prej njëmijë miljesh fillon nga një hap i vetëm .

Ai që shtiret mund qëllimin e tij ;

Ai që kapet (pas diçkaje) humbet .

I mënçuri nuk shtiret , kështu nuk e mundin .

Ai nuk kapet dhe si rrjedhojë nuk humbet .

Njerëzit zakonisht dështojnë kur janë në prag të suksesit .

Kështu kujdesu  për fundin aq sa edhe për fillimin ;

Pastaj nuk do ketë dështim .

Si rrjedhojë i mënçuri kërkon liri nga dëshira .

Ai nuk grumbullon gjëra të çmuara .

Ai mëson të mos mbahet në ide .

Ai e kthen njeriun te ajo çfarë ka humbur .

Ai ndihmon të dhjetëmijë gjërat të gjejnë natyrën e tyre të vërtetë ,

Por përmbahet nga veprimi .

 

Gjashtëdhjetë e pesë

Në fillim ato që njihnin Tao-në nuk u përpoqën të ndriçonin tjerët ,

Por e mbajtën të fshehur .

Pse është kaq e vështirë të drejtosh ?

Sepse njerëzit janë shumë të zgjuar .

Drejtuesit që përpiqen të përdorin zgjuarsinë

Mashtrojnë vendin .

Ata që drejtojnë pa zgjuarsi

Janë bekim për vendin .

Janë të dyja alternativat .

T’i kuptosh është Virtyti Primar .

Virtyti Primar është thellë dhe larg .

Drejton gjithçka pas

Drejt njëshmërisë së madhe .

 

Gjashtëdhjetë e gjashtë

Pse është deti mbret i të njëqind rrjedhave ?

Sepse shtrihet poshtë tyre .

Rrjedhimisht është mbreti i të njëqind rrjedhave .

Nëse i mënçuri do drejtonte njerëzit , ai duhet të shërbejë me përulje .

Nëse do i drejtonte , do i ndiqte nga pas .

Në këtë mënyrë kur i mënçuri drejton , njerëzit nuk do ndjehen të shtypur ;

Kur qëndron para tyre , nuk do lëndohen .

E gjithë bota do e mbështesë dhe nuk do jenë të mërzitur prej tij .

Sepse ai nuk konkuron ,

Nuk gjen konkurencë .

Gjashtëdhjetë e shtatë

çdonjeri poshtë qiellit thotë që Tao i im është i madh dhe përtej krahasimit .

Sepse është i madh , duket ndryshe .

Nëse nuk do ishte ndryshe , do zhdukej kohë më parë .

Kam tre thesare që mbaj dhe ruaj .

E para është mëshira ; e dyta ekonomia ;

E treta është të guxosh të mos jesh para tjerëve .

Nga mëshira vjen kurajoja ; nga ekonomia vjen bujaria ;

Nga përulësia vjen udhëheqja .

Ditët e sotme njeriu shmang mëshirën , por përpiqet të jetë trim ;

Braktisin ekonominë , por përpiqen të jenë bujarë ;

Nuk besojnë në përulësi , por gjithmonë përpiqen të jenë të parët .

Kjo është vdekje e sigurtë .

Mëshira sjell fitore në betejë dhe forcë në mbrojtje .

Është qëillimi prej të cilit qielli ruan dhe vigjilon .

Gjashtëdhjetë e tetë

Një ushtarë i mirë nuk është i dhunshëm .

Një luftues i mirë nuk është i inatosur .

Një fitues i mirë nuk është hakmarrës .

Një punonjës i mirë është i përulur .

Kjo njihet si Virtyti i mos luftuarit .

Kjo njihet si aftësi përballjeje me njerëz .

Kjo që nga kohët e lashta është njohur si bashkimi i fundit me qiellin .

Gjashtëdhjetë e nëntë

Ka nje thënie mes ushtarësh ;

Nuk guxoj të bëj lëvizjen e parë , por më mirë do luaja rolin e të ftuarit ;

Nuk guxoj të avancoj një inc por më mirë të zmbrapsem një këmbë .

Kjo quhet të marshosh pa u dukur që lëviz ,

Të përveshësh mëngët pa treguar krahun ,

Të zësh armikun pa sulmuar ,

Të jesh i armatosur pa municione .

S’ka katastrofë më të madhe se të nënvlerësosh armikun .

Duke nënvlerësuar armikun , gati humba çfarë vlerësoj .

Kështu kur merr pjesë në betejë ,

Do fitojë vartësi .

Shtatëdhjetë

Fjalët e mia janë të thjeshta për tu kuptuar dhe të thjeshta për tu kryer ,

Prapë asnjeri poshtë qiellit nuk i di ose nuk i praktikon .

Fjalët e mia kanë fillesa të lashta .

Veprimet e mia janë të disiplinuara .

Sepse njerëzit nuk kuptojnë , nuk dinë rreth meje .

Ata që më njohin janë të paktë ,

Ato që më fyejnë janë të nderuar .

Rrjedhimisht i mënçuri vishet me rroba të ashpra dhe mban xhavahirin në zemër .

Shtatëdhjetë e një

Duke ditur se injoranca është fuqi .

Duke injoruar se dituria është sëmundje .

Nëse dikush është i sëmurë nga sëmundja , atëherë tjetri nuk është .

I mënçuri nuk është sepse e ka vdekje sëmundjen .

Prandaj nuk është i sëmurë .

 

Shtatëdhjetë e dy

Kur njeriu ka mungesë ndjenje frike , do ketë shkatërrim .

Mos u futni me forcë në shtëpitë e tyre .

Mos i ngacmoni në punë .

Nëse nuk ndërhyni , nuk do lodhen nga ty .

Kështu i mënçuri e njeh veten por nuk shfaqet ,

Ka vetrrespekt por nuk është arrogant .

Lë atë dhe zgjedh ktë .

Shtatëdhjetë e tre

Një trim dhe gjaknxehtë do vriste ose do vritej .

Një trim dhe i qetë do e ruante gjithmonë jetën .

Nga këto dyja kush është e mirë dhe kush është lënduese ?

Disa gjëra nuk favorizohen nga natyra . Kushedi pse ?

Edhe vetë i mëncçuri është i pasigurtë për këtë .

Tao i qiellit nuk lufton dhe prapë mund .

Nuk flet dhe nuk përgjigjet .

Nuk pyet dhe prapë është i furnizuar me çfarë i duhen .

Duket se nuk ka qëllim dhe prapë qëllimi përmbushet .

Rrjeta e qiellit lëshohët gjërësisht .

Edhe pse rrjetat a tij janë të kalueshme , asgjë nuk i shpëton .

 

Shtatëdhjetë e katër

Nëse njerëzit nuk kanë frikë të vdesin ,

Nuk është e dobishme t’i kërcënosh me vdekje .

Nëse njerëzit jetojnë me frikën konstante të vdekjes ,

Dhe nëse thyen ligjin do të thotë se dikush do vritet ,

Kush do guxojë ta thyejë atë ?

Ka gjithmonë një xhelat zyrtar .

Nëse mundohesh tia zësh vendin ,

Është si të përpiqesh të jesh marangoz mjeshtër dhe të presësh drunj .

Nëse përpiqesh të presësh drunj si mjeshtër , vetëm do vrasësh duart .

 

Shtatëdhjetë e pesë

Pse njerëzit vdesin nga uria ?

Sepse drejtuesit shpenzojnë para në taksa .

Si rrjedhim njerëz vdesin nga uria .

Pse ka njerëz rebelë ?

Sepse drejtuesit ndërhyjnë shumë .

Ja pse janë rebelë .

Pse mendojnë njerëzit shumë pak rreth vdekjes ?

Sepse drejtuesit pretendojnë shumë nga jeta .

Si rrjedhim njerëzit e marrin jetën lehtësisht .

Të kesh pak me çfarë të mbijetosh , dikush di më mirë se sa ta mbivlerësosh jetën .

 

Shtatëdhjetë e gjashtë

Njeriu lindet i butë dhe i dobët .

Në vdekjen e tij është i ashpër dhe i ngrirë .

Bimët jeshile janë të njoma dhe të mbushura me lëng .

Në vdekjen e tyre janë të fishkura dhe të thara .

Si rrjedhim mpirja dhe palëvizshmëria janë ndjekëse të vdekjes .

E buta dhe e epshmja janë ndjekëse të jetës .

Kështu një ushtri pa fleksibilitet nuk fiton kurrë një betejë .

Një pemë e papërkulshme thyhet lehtë .

E ashpra dhe e forta do bjeri .

E buta dhe e dobëta do e mundi .

Shtatëdhjetë e shtatë

Tao i qiellit është si përkulja e një harku .

E larta ulet dhe e ulëta ngrihet .

Nëse filli është shumë i gjatë , shkurtohet ;

Nëse s’ka mjaftueshëm , zgjatet .

Tao i qiellit është të marrësh nga ata që kanë me tepri dhe tu japësh atyre që nuk kanë mjaftueshëm .

Udha e njeriut është e ndryshme .

Ai merr nga ata që nuk kanë mjaftueshëm dhe u jep atyre që kanë me tepri .

Cili njeri ka më se mjaftueshëm dhe i jep botës ?

Vetëm njeriu i Tao-së .

Kështu i mençuri punon pa çmim .

Ai arrin çfarë duhet arritur pa u futur në hollësi .

Ai nuk përpiqet të tregojë diturinë e tij .

 

Shtatëdhjetë e tetë

Poshtë qiellit s’ka asgjë më të brishtë dhe tëë epshme se ujin .

Prapë për të sulmuar të qëndrueshmin dhe të fortin , s’ka asgjë më të mirë ;

S’ka barazi .

I dobëti mund të mposhtë të fortin ;

I shkathëti mund të mposhtë të mpirin .

Poshtë qiellit të gjithë e dinë ,

Përsëri asnjeri nuk e vë në praktikë .

Kështu i mënçuri thotë :

Ai që merr përsipër poshtërimin e njerëzve është i përshtatshëm për t’i drejtuar .

Ai që merr përsipër katastrofën e vendit meriton të bëhet mbret i universit .

E vërteta gjithmonë duket paradoksale .

 

 

Shtatëdhjetë e nëntë

Pas një grindjeje të hidhur , pak zemërim duhet të ngelë .

çfarë mund të bëhet për të ?

Kështu i mençuri mban gjysmën e tij të ujdisë

Por nuk kërkon taksa .

Një njeri me Virtyte përfundon pjesën e tij ,

Por një njeri pa Virtyte kërkon nga tjerët të përmushin detyrimet e tyre .

Tao i qiellit është i paanshëm .

Rri me njerëz të mirë gjatë gjithë kohës .

 

Tetëdhjetë

Një vend i vogël ka pak njerëz .

Edhe pse ka makineri që punojnë dhjetë deri në njëqind herë më shpejt se një njeri , nuk nevojiten .

Njerëzit e marrin vdekjen seriozisht dhe nuk udhëtojnë larg .

Edhe pse kanë varka dhe vagonë , asnjeri nuk i përdor .

Edhe pse kanë armatura dhe municione , asnjeri nuk i ekspozon .

Njeriu kthehet te lidhja e litarëve në vend të shkrimit .

Ushqimi i tyre është i dukshëm dhe i mirë , rrobat fine por të thjeshta , shtëpitë të sigurta ;

Janë të lumtur në udhët e tyre .

Edhe pse jetojnë brenda rrezes së shikimit të komshinjve ,

Dhe gjela këndues e qenj lehës dëgjohen gjatë rrugës ,

Prapë lënë njëri-tjetrin në paqe ndërsa rriten dhe vdesin .

 

Tetëdhjetë e një

Fjalët e vërteta nuk janë të bukura .

Fjalët e bukura nuk janë të vërteta .

Njerëzit e mirë nuk zihen .

Ata që zihen nuk janë të mirë .

Ata që dinë nuk janë të mësuar .

Të mësuarit nuk dinë .

I mënçuri nuk përpiqet asnjëherë të ruajë gjërat .

Sa më shumë bën për tjerët , aq më shumë begati ka .

Tao i qiellit është i mrehtë por nuk lëndon .

Tao i të mënçurve është punë pa mundim .

Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu:

Filozofia Kineze: Tao Te King 3


Dyzet e një

 

Nxënësi i zgjuar dëgjon për Tao-në dhe e praktikon me zellshmëri .

Nxënësi mesatar dëgjon për Tao-në dhe mendon për të herë pas here .

Nxënësi budalla dëgjon për Tao-në dhe qesh me zë .

Po të mos kishte të qeshura , Tao nuk do ishte ai që është .

Kështu thuhet :

Udha e ndritshme duket e errët ;

Ecja përpara duket si tërheqje ;

Udha e thjeshtë duket e vështirë ;

Virtyti më i lartë duket bosh ;

Dëlirësia e madhe duket e fëlliqur ;

Një pasuri virtytesh duket e pamjaftueshme ;

Fuqia e virtytit duket e brishtë ;

Virtyti i vërtetë duket joreal ;

Katrori perfekt nuk ka kënde ;

Talentet e mëdha arrihen lehtë ;

Notat më të larta janë të vështira për tu dëgjuar ;

Trajta perfekte nuk ka formë ;

Tao është i fshehur dhe pa emër .

Tao i vetëm ushqen dhe plotëson gjithçka .

Dyzet e dy

Tao lindi njëshin .

Njëshi lindi dyshin .

Dyshi lindi treshin .

Dhe treshi lindi të dhjetëmijë gjërat .

Të dhjetëmijë gjërat mbajnë jin-in dhe përqafojnë jang-un .

Ato arrijnë harmoninë duke kombinuar këto forca .

Njeriu urren të jetë “jetim” , “i ve” ose “i pavlerë,”

Por kështu vetpërshkruhen mbretërit dhe zotërit .

Sepse dikush fiton duke humbur

Dhe humb duke fituar .
Atë çfarë të tjerët mësojnë , e mësoj edhe unë gjithashtu ; kjo është :

“Një njeri i dhunshëm do vdesë nga një vdekje e dhunshme!”

Ky do jetë thelbi i mësimit tim .

Dyzet e tre

Gjëja më e butë në univers

Mund gjënë më të ashpër po në univers .

Ajo pa lëndë mund të hyjë aty ku nuk ka vend .

Kështu njoh vlerën e mosveprimit .

Të mësosh pa fjalë dhe të punosh pa vepruar

Kuptohet vetëm nga të paktë .

 

Dyzete katër

 

Fama apo vetja : Kush ka më shumë rëndësi ?

Vetja apo pasuria : Kush është më i çmuar ?

Fitimi apo humbja : Kush është më i dhimbshëm ?

Ai që lidhet shumë me gjërat materiale do vuajë shumë .

Ai që do ruajë shumë do vuajë humbje të rënda .

Një njeri i kënaqur nuk zhgënjehet kurrë .

Ai që di kur të ndalojë nuk e gjen veten në telashe .

Do qëndrojë gjithmonë i sigurt .

 

 

Dyzet e pesë

Përsosmëria e madhe duket joperfekte ,

Përsëri nuk i mbijeton dobishmërisë së saj .

Bollshmëria duket boshe ,

Prapë nuk harxhohet .

Drejtshmëria e madhe duket e përdredhur .

Inteligjenca e lartë duket budallallëk .

Elokuenca e madhe duket e ngathët .

Lëvizja mund të ftohtin .

Palëvizshmëria mund nxehtësinë .

Palëvizshmëria dhe qetësia vënë rregull në univers .

Dyzet e gjashtë

Kur Tao është i pranishëm në univers ,

Kuajt transportojnë pleh .

Kur Tao mungon në univers ,

Kuajt e luftës mbarështrohen jahtë qytetit .

S’ka mëkat më te madh se dëshirimi ,

Mallkim më të madh se pakënaqsia ,

Fatkeqësi më të madhe se dëshira për të pasur diçka vetëm për vete .

Rrjedhimisht ai që e di kufirin do ketë gjithmonë mjaftueshëm .

 

Dyzet e shtatë

Pa dalur jashtë , mund  të njohësh të gjithë botën .

Pa shikuar përtej dritares , mund të shikosh udhët e Parajsës .

Sa më larg të shkosh , aq më pak do njohësh .

Kështu i mënçuri di pa udhëtuar ;

Shqyrton pa shikuar ;

Punon pa vepruar .

 

 

Dyzet e tetë

Në ndjekje të mësimit , çdo ditë dicka përfitohet .

Në ndjekje të Tao-së , çdo ditë dicka lëshohet .

Pak e më pak veprohet

Derisa të arrihet mosveprimi .

Kur asgjë s’është bërë , asgjë nuk ka ngelur për tu bërë .

Bota drejtohet duke lejuar gjërat të marrin drejtimin e tyre .

Nuk drejtohet duke ndërhyrë .

 

Dyzet e nëntë

 

I mënçuri nuk ka një mendje të tijën .

Ai është në dijeni të nevojave të të tjerëve .

Jam i mirë ndaj njerëzve që janë të mirë .

Jam i mirë gjithashtu ndaj njerëzve që nuk janë të mirë .

Sepse Virtyti është mirësi .

Kam besim te njerëzit që janë të devotshëm .

Kam besim gjithashtu te njerëzit që nuk janë të devotshëm .

Sepse Virtyti është devotshmëri .

I mënçuri është i turpshëm dhe i përulur – Botës i duket konfuz .

Tjerët e shikojnë dhe e dëgjojnë .

Ai sillet si një fëmijë i vogël .

Pesëdhjetë

 

Mes lindjes dhe vdekjes ,

Tre në dhjetë janë ndjekës të jetës ,

Tre në dhjetë janë ndjekës të vdekjes ,

Dhe njerëzit që kalojnë nga lindja në vdekje janë po tre në dhjetë .

Pse ndodh kështu ?

Sepse jetojnë në nivelin trashanik .

Ai që di të jetojë mund të ecë kudo .

Pa frikën e rinocerontëve ose tigrave .

Nuk do të plagoset në betejë .

Sepse në të rinocerontët s’gjejnë vend për të ngulur bririn e tyre ,

Tigrat s’gjejnë vend për të përdorur kthetrat e tyre ,

Dhe armët s’gjejnë vend të shpojnë .

Pse ndodh kjo ?

Sepse ai s’ka vend ku të depërtojë vdekja .

Pesëdhjetë e një

Të gjitha gjërat lindin nga Tao .

Ato ushqehen nga Virtytet .

Marrin trajtë nga materia .

Formohen nga mjedisi .

Kështu të dhjetëmijë gjërat respektojnë Tao-në dhe nderojnë Virtytin .

Respekti ndaj Tao-së dhe nderi ndaj Virtytit nuk kërkohen ,

Por janë në natyrën e gjërave .

Kështu gjithçka lind nga Tao .

Nga Virtytet ushqehen ,

Zhvillohen , Kujdesen ,

Strehohen , Qetësohen ,

Rriten dhe Mbrohen .

Duke krijuar pa pretenduar ,

Duke vepruar pa u çmuar (për punën e kryer) ,

Duke udhëhequr pa ndërhyrë ,

Ky është Virtyt Primar .

Pesëdhjetë e dy

Fillimi i universit

Është nëna e gjithçkaje .

Duke njohur nënën , njihen dhe bijtë .

Duke njohur të bijtë , prapë duke mbajtur kontakte me nënën ,

Sjell liri nga frika e vdekjes .

Mbaje gojën mbyllur ,

Ruaj shqisat ,

Dhe jeta është gjithmonë plot .

Hape gojën ,

Ji gjithmonë i zënë ,

Dhe jeta është përtej shpresës .

Duke parë që e vogla gjendet brenda ;

Dorëzimi ndaj forcës është fuqi .

Përdorimi i dritës së jashtme , kthimi brenda ,

Dhe në këtë mënyrë ruaju nga lëndimi .

Kjo është të mësosh qëndrueshmërinë .

Pesëdhjetë e tre

Edhe po të kem vetem një shqisë të vogël

Do eci në udhën kryesore dhe frika ime e vetme do jetë të gaboj rrugë .

T’i mbahesh udhës kryesore është e thjeshtë ,

Por njerëzit pëlqejnë të devijojnë .

Kur oborri stoliset me shkëlqim ,

Fushat janë plot me bimë ,

Dhe hambarët janë të thjeshtë .

Disa veshin rroba madhështore ,

Mbajnë shpata të mprehta ,

Dhe vetkënaqen me ushqime dhe pije ;

Zotërojnë më shumë se mund të përdorin .

Janë manjatë grabitës .

Kjo sigurisht nuk është udha e Tao-së .

Pesëdhjetë e katër

çfarë është themeluar fort nuk mund të çrrënjoset .

çfarë është mbërthyer fort nuk mund të vidhet .

Do nderohet nga brezi në brez .

Kultivo Virtytin në vetvete ,

Dhe virtyti do jetë i vërtetë .

Kultivoje në familje ,

Dhe Virtyti do jetë me bollëk .

Kultivoje në fshat ,

Dhe Virtyti do rritet .

Kultivoje në komb ,

Dhe Virtyti do jetë i begatshëm .

Kultivoje në univers ,

Dhe Virtyti do jetë kudo .

Kështu shikoje trupin si trup ;

Shikoje familjen si familje ;

Shikoje fshatin si fshat ;

Shikoje kombin si komb ;

Shikoje universin si univers .

Nga e di se universi është kështu ?

Duke shikuar !

Pesëdhjetë e pesë

Ai që është i mbushur me Virtyte është si një fëmijë i porsalindur .

Grenzat dhe gjarpërinjtë nuk do e pickojnë ;

Bishat e egra nuk do sulen mbi të ;

Ai nuk do sulmohet nga zogjtë e gjahut .

Kockat e tij janë të brishtë , muskujt e tij të dobët ,

Por kapja e tij është e fortë .

Ai nuk ka provuar bashkimin e mashkullit me femrën , por është i tërë .

Burrëria e tij është e fortë .

Ai bërtet gjith ditën pa u ngjirur .

Kjo është harmoni perfekte .

Duke ditur që harmonia është qëndrueshmëri .

Duke ditur se qëndrueshmëria është ndricim .

Nuk është veprim i mëncur të nxitosh .

Të kontrollosh frymën shkakton sforcim .

Nëse shumë energji përdoret , lodhja pason .

Kjo nuk është udha e Tao-së .

çdo gjë kundër Tao-së nuk zgjat shumë .

Pesëdhjetë e gjashtë

Ata që dinë nuk flasin .

Ata që flasin nuk dinë .

Mbaje gojën të mbyllur .

Ruaj shqisat .

Zbut mprehtësinë .

Thjeshtoji problemet .

Fshih shkëlqimin .

Bëhu njësh me pluhurin e Tokës .

Ky është bashkim primar .

Ai që ka arritur këtë gjendje

Është i shkujdesur me miqtë dh armiqtë ,

Me të mirë dhe lëndim , me nder dhe turp .

Kjo rrjedhimisht është gjendja më e lartë e njeriut .

Pesëdhjetë e shtatë

Udhëhiq një komb me drejtësi .

Bëj luftë me lëvizje surprizë .

Bëhu mjeshtër i universit pa luftë .

Nga e di se është kështu ?

Prej kësaj!

Sa më shumë ligje dhe kufizime të ketë ,

Aq më te varfër bëhen njerëzit .

Sa më të mrehta të jenë armët e njeriut ,

Aq më shumë probleme do ketë në tokë .

Sa më krijues dhe të zgjuar janë njerëzit ,

Aq më shumë gjëra të çuditshme ndodhin .

Sa më shumë ligje dhe rregulla të ketë ,

Aq më shumë hajdutë dhe grabitës do ekzistojnë .

Kështu i mënçuri thotë ;

Nuk ndërmarr asnjë veprim dhe njerëzit janë të reformuar .

Shijoj paqen dhe njerëzit bëhen të ndershëm .

Nuk bëj asgjë dhe njerëzit pasurohen .

Nuk kam dëshira dhe njerëzit kthehen tek e mira dhe jeta e thjeshtë .

 

Pesëdhjetë e tetë

Kur vendi drejtohet me një dorë të lehtë

Njerëzit janë të thjeshtë .

Kur vendi drejtohet me rreptësi ,

Njerëzit janë dinakë .

Lumturia është e rrënjosur në mjerim .

Mjerimi rri në pritë poshtë lumturisë .

Kush di çfarë mban e ardhmja ?

Nuk ka ndershmëri .

Ndershmëria bëhet e pandershme .

Mirësia bëhet dinakëri .

Magjepsja e njeriut zgjat për një kohë të gjatë .

Rrjedhimisht i mënçuri është mendjemprehtë  por jo prerës ,

I mprehtë por jo thumbues ,

I drejtë por jo i pakufizuar ,

I ndritshëm por jo verbues .

Pesëdhjetë e nëntë

Të kujdesësh për tjerët dhe të shërbesh qiellin ,

S’ka asgjë si përdorja e kufizimit .

Kufizimi fillon me heqjen dorë nga idetë vetjake .

Kjo varet nga Virtytet e mbledhura në të shkuarën .

Nëse ka një rezervë të mirë Virtytesh , atëherë asgjë s’është e pamundur .

Nëse asgjë s’është e pamundur , atëherë nuk ka kufinj .

Nëse dikush nuk njeh kufinj , atëherë ai është i përshtatshëm për udhëheqës .

Principi nënë i udhëheqjes mban mirë për një kohë të gjatë .

Kjo quhet të kesh rrënjë të thella dhe themel të qëndrueshëm ,

Tao i jetës së gjatë dhe vizionit të përjetshëm .

 

Gjashtëdhjetë

Të drejtosh vendin është si të gatosh një peshk të vogël .

Afroju university me Tao-në ,

Dhe i ligu nuk është i fuqishëm ,

Por fuqia e tij nuk do përdoret për të lënduar tjerët .

Jo vetëm që s’do lëndojë tjerët ,

Por vetë i mënçuri do jetë i mbrojtur .

Ato nuk lëndojnë njëri-tjetrin ,

Dhe Virtyti tek secili freskon të dy .

Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu:

Filozofia Kineze: Tao Te King 2


Njëzet e një

Virtyti më i lartë është të ndjekësh Tao-në dhe vetëm Tao-në .

Tao është i pakapshëm dhe i paprekshëm .

O , është i paprekshëm dhe i pakapshëm , dhe prapë brenda është imazh .

O , është i pakapshëm dhe i paprekshëm , dhe prapë brenda është formë .

O , është i turbullt dhe i errët , dhe prapë brenda është thelb .

Ky thelb është shumë i vërtetë , dhe atje ka besim .

Që nga fillimi deri tani emir i tij nuk është harruar asnjëherë .

Kështu përceptoj krijimin .

Nga i di mënyrat e krijimit ?

Prej kësaj .

 

Njëzet e dy

Prodhoj dhe mund ;

Përkulem dhe drejtohem ;

Boshatisem dhe mbushem ;

Lodhem dhe bëhem i ri ;

Kam pak dhe fitoj ;

Kam shumë dhe bëhem konfuz ;

Si rrjedhim i dituri përqafon njëshin

Dhe jap shembull për të gjithë .

Pa vënë në demostrim ,

Ndriçojnë përpara .

Pa justifikuar veten ,

Dallohen .

Pa u mburrur ,

Marrin miratimin .

Pa u lavdëruar ,

Nuk ngurrojnë asnjëherë .

Nuk grinden ,

Kështu asnjë nuk grindet me to .

Si rrjedhim të lashtët thonë , “Prodhoj dhe mund .”

Mos është një thënie boshe ?

Të jesh vërtët i tëri ,

Dhe të gjitha gjërat do vinë tek ti .

 

Njëzet e tre

Të flasësh pak është natyrale .

Erërat e larta nuk zgjasin gjithë mëngjesin .

Shiu i rëndë nuk zgjat gjithëditën .

Pse ndodh kjo ? Qielli dhe Toka !

Nëse Qielli dhe Toka nuk i përjetësojnë gjërat ,

Si është e mundur për njëriun ?

Ai që ndjek Tao-në

Është një me Tao-në .

Ai që ka virtyte ,

Provon virtyte .

Ai që humb udhën

Është i humbur .

Kur je një me Tao-në ,

Tao të mirpret .

Kur je një me Virtytin ,

Virtyte gjendet gjithmonë aty .

Kur je një me humbjet ,

Humbja është provuar me vullnet .

Ai që nuk beson mjaftueshëm

Nuk do të besohet .

 

 

Njëzet e katër

Ai që rri në majë të gishtave nuk është i qëndrueshëm .

Ai që ecën me hapa të mëdha nuk mban dot ritmin .

Ai që bën një shfaqje nuk është i ndriçuar .

Ai që vetquhet i drejtë nuk është i respektuar .

Ai që mburret nuk arrin asgje .

Ai që lavdërohet nuk qëndron .

Sipas ndjekësve të Tao-së , “ Ky është ushqim i tepërt dhe bagazh i panevojshëm .”

Ato nuk sjellin lumturi .

Si rrjedhojë ndjekësit e Tao-së i shmangin ato .

Njëzet e pesë

Dicka e formuar në mënyrë misterioze ,

Lindur para Qiellit dhe Tokës .

Në heshtje dhe në boshllëk ,

Duke qëndruar vetëm dhe pandryshuar ,

Gjithmonë i pranishëm dhe në lëvizje .

Ndoshta është nëna e dhjetëmijë gjërave .

Nuk ia di emrin

E thërras Tao .

Në mungesë të një fjale më të mirë , e quaj madhështor .

Duke qënë i madh , rrjedh

Rrjedh shumë larg .

Meqënëse ka shkuar larg , kthehet .

Prandaj , “ Tao është madhështor ;

Qielli është madhështor ;

Toka është madhështore ;

Mbreti është madhështor gjithashtu .”

Këto janë katër fuqitë e mëdha të Universit ,

Dhe mbreti është një prej tyre .

Njeriu ndjek Tokën .

Toka ndjek Qiellin .

Parajsa ndjek Tao-në .

Tao ndjek çka është natyrale .

 

Njëzet e gjashtë

E rëndë është udha e dritës .

Heshtja është zoti i shqetësimit .

Kështu i mençuri , duke udhëtuar gjith ditën ,

Nuk e humb vëmëndjen ndaj bagazheve të tij .

Megjithëse ka gjëra të bukura për tu parë ,

Ai qëndron i paprekur dhe i qetë .

Pse duhet që zoti  i dhjetëmijë karrocave  të sillet si mendjelehtë në publik ?

Të jesh mendjelehtë do të thotë të humbësh rrënjët .

Të jesh i shqetësuar do të thotë të humbësh kontrollin .

Njëzet e shtatë

Një këmbësor i mirë nuk lë gjurmë ;

Një folës i mirë nuk bën gabime ;

Një llogaritës i mirë nuk ka nevojë për kopje .

Një derë e mirë nuk ka nevojë për kyç ,

Akoma asnjëri nuk e hap atë dot .

Një lidhës i mirë nuk kërkon nyje ,

Akoma asnjëri nuk e zgjidh dot .

Si rrjedhojë i mençuri përkujdeset për të gjithë

Dhe nuk braktis asnjë .

Kujdeset për të gjitha gjërat

Dhe nuk braktis asgjë .

Kjo quhet “ të ndjekësh dritën .”

çfarë është një njeri i mirë ?

Një mësues i një njeriu të keq .

çfarë është një njeri i keq ?

Përgjegjësia e një njeriu të mirë .

Në qoftë se mësuesi nuk respektohet ,

Dhe nxënësi nuk kihet kujdes ,

Kofuzion do lindi , sidoqoftë njëri është i zgjuar .

Ky është thelbi i misterit .

 

 

Njëzet e tetë

Të dish forcën e një burri ,

Por të kesh kujdesin e një gruaje !

Bëhu rrjedhja e universit !

Duke qënë rrjedhja e universit ,

Gjithmonë i vërtetë dhe i patundur ,

Bëhu si një fëmijë i vogël edhe një herë .

Njih të bardhën ,

Por mbaj të zezën !

Bëhu shembull për botën !

Duke qënë shembull për botën ,

Gjithmon i vërtetë dhe i patundur ,

Kthehu te e pafundmja .

Njih nderin ,

Prapë mbaj përulësi .

Bëhu lugina e universit!

Duke qënë lugina e universit ,

Gjithmonë i vërtetë dhe mendjemprehtë ,

Kthehu në gjëndjen e trungut të pagdhëndur .

Kur trungu është skalitur , bëhet i dobishëm .

Kur i mençuri e përdor , ai bëhet drejtuesi .

Kështu , “ Një rrobaqepës i mirë pret pak .”

Njëzet e nëntë

Mendon se mund të kontrollosh universin dhe ta përmirsosh ?

S’besoj se bëhet .

Universi është i shenjtë .

Nuk mund ta përmirsosh .

Në qoftë se përpiqesh ta ndryshosh , do e shkatërrosh .

Në qoftë se përpiqesh ta mbash , do e humbësh .

Kështu ndonjëherë gjërat janë përpara dhe herë tjera jan pas ;

Ndonjëherë të marrësh frymë është e vështirë , herë tjera vjen lehtësisht ;

Ndonjëherë ka forcë dhe herë tjera dobësi ,

Ndonjëherë dikush është lart dhe herë tjera poshtë .

Rrjedhimisht i urti shmang ekstremet , tepritë dhe kënaqësitë .

Tridhjetë

Kushdo që këshillon një drejtues në udhën e Tao-së ,

Këshilloje të mos përdori forcë për të pushtuar universin .

Sepse kjo do shkaktojë vetëm qëndresë .

Shkurret me gjëmba dalin kudo ku ka kaluar ushtria .

Vite të varfra pasojnë në gjurmët e një lufte të madhe .

Bëj vetëm çfarë nevojitet të bëhet .

Kurr mos përfito nga pushteti .

Arrij rezultate ,

Por kurr lavdi në to .

Arrij rezultate ,

Por kurr mburrje .

Arrij rezultate ,

Por kurr mos ji krenar .

Arrij rezultate ,

Sepse kjo është udha natyrale .

Arrij rezultate ,

Por jo përmes dhunës .

Fuqia shoqërohet nga humbja e forcës .

Kjo nuk është udha e Tao-së .

Ai  që shkon kundër Tao-së herët i vjen fundi .

 

Tridhjetë e një

Armët e mira janë vegla frike , të gjitha krijesat i urrejnë .

Rrjedhimisht ndjekësit e Tao-së nuk i përdorin kurr .

Njeriu i zgjuar preferon të majtën .

Njeriu i luftës preferon të djathtën .

Armët janë vegla frike , nuk janë vegla të një të zgjuari .

Ai i përdor vetëm kur nuk ka tjetër zgjidhje .

Paqja dhe qetësia janë të dashura për zemrën e tij .

Dhe fitorja s’është shkak për gëzim .

Nëse gëzohesh për fitoren , kënaqesh në vrasje ;

Nëse kënaqesh në vrasje , nuk mund të plotësohesh .

Në raste gëzimi përparësi i jepet të majtëve ,

Në raste trishtimi të djathtëve .

Në ushtri gjenerali qëndron majtas ,

Kryekomandanti në të djathtë .

Kjo do të thotë se lufta drejtohet si funeral .

Kur shumë njerëz vriten ,

Duhen vajtuar në hidhërim të çiltër .

Ja pse një fitim duhet të shikohet si një funeral .

 

Tridhjetë e dy

Tao është përgjithmonë i papërcaktuar .

I vogël megjithëse është në gjendje të paformuar , nuk mund të kapet .

Nëse mbretërit dhe feudalët mund ta shfrytëzojnë ,

Dhjetëmijë gjërat do vinin bashkë

Dhe shi i butë do binte .

Njerëzit nuk do kishin më nevojë për udhëzime dhe të gjitha gjërat do merrnin rrugën e tyre .

Kur e tëra të ndahet , pjesët kanë nevojë për emra .

Tashmë ka emra mjaftueshëm .

Njeriu duhet të dijë kur të ndalojë .

Duke ditur kur të ndalojë eviton telashe .

Tao në botë është si një lum që rrjedh brenda në det .

 

Tridhjetë e tre

Të njohësh tjerët është dituri ;

Të njohësh vetën është ndriçim brëndësor .

Të mësosh tjerët kërkohet fuqi ;

Të mësosh veten kërkohet forcë .

Ai që di se ka mjaftueshëm është i pasur .

Ruajtja është shenjë e forcës së vullnetit .

Ai që rri aty ku është , qëndron .

Të vdesësh por jo të mbarosh do të thotë të jesh përjetësisht i pranishëm .

Tridhjetë e katër

I madhi Tao rrjedh ngado , si majtas ashtu edhe djathtas .

Dhjetëmijë gjërat varen nga ai , asgjë nuk mban .

Përmbush qëllimin e tij qetësisht dhe nuk pretendon asgjë .

Ushqen të dhjetëmijë gjërat ,

Dhe prapë nuk është zoti i tyre .

Nuk ka qëllim ; është shumë i vogël .

Të dhjetëmijë gjërat i kthehen atij ,

Prapë nuk është zoti i tyre .

Është shumë i madh .

Nuk tregon madhështi ,

Për rrjedhojë është madhështor .

 

Tridhjetë e pesë

Të gjithë që i përmbahen qëndrës do shkojnë tek ai .

Sepse atje mbizotëron qetësia , lumturia dhe paqja .

Kalimtarët mund të ndalojnë për muzikë ose për ushqim të mirë ,

Por një përshkrim i Tao-së

Duket pa esencë ose shije .

Nuk mund të shikohet , nuk mund të dëgjohet ,

Dhe prapë forcat nuk mund t’i shterojnë .

Tridhjetë e gjashtë

Ajo që tkurret

Duhet fillimisht të zgjerohet .

Ajo që dështon

Duhet fillimisht të forcohet .

Ajo që rrëzohet

Duhet fillimisht të ngrihet .

Para se të marrim

Duhet të japim .

Kjo quhet kuptimi i natyrës së gjërave .

E buta dhe e dobëta mundin të ashprën dhe të fuqishmen .

Peshqit nuk mund të braktisin ujrat e thella ,

Dhe municionet e një vendi nuk duhen shfaqur .

Tridhjetë e shtatë

Tao përmbahet në mosveprim ,

Prapë asgjë nuk ka mbetur pa u bërë .

Nëse mbretërit dhe zotërit do e shikonin ,

Të dhjetëmijë gjërat do zhvilloheshin në mënyrë natyrale .

Nëse duan të veprojnë përsëri ,

Do ktheheshin në thjeshtësinë e lëndës pa formë .

Pasi atje nuk ka dëshira .

Pa dëshira është .

Dhe në këtë mënyrë të gjitha gjërat do ishin në harmoni .

 

Tridhjetë e tetë

Një njeri vërtetë i mirë nuk është në dijeni të mirësisë së tij ,

Dhe prandaj është i mirë .

Një budalla mundohet të jetë i mirë ,

Dhe prandaj nuk është i mirë .

Një njeri vërtetë i mirë nuk bën asgjë ,

Dhe përsëri nuk lë asgjë pa bërë .

Një budalla gjithmonë vepron ,

Dhe prapë i ngelin shumë gjëra për të bërë .

Kur një njeri vërtetë i dashur nuk bën asgjë , nuk lë asgjë pa bërë .

Kur një njeri i drejtë nuk bën asgjë , ai lë shumë punë për tu bërë .

Kur një disiplinues bën diçka dhe asnjë s’reagon ,

Ai përvesh mëngët në përpjekje për të imponuar rendin .

Rrjedhimisht kur Tao është humbur , ka mirësi .

Kur mirësia është humbur , ka dashamirësi .

Kur dashamirësia është humbur , ka drejtësi .

Kur drejtësia është humbur , ka ritual .

Tani rituali është cipa e besimit dhe besnikërisë , fillimi i konfuzionit .

Dituria e të ardhmes është vetëm një grackë e lulëzuar e Tao-së .

Është fillimi i marrëzisë .

Rrjedhimisht njeriu vërtetë i madh jeton në çfarë është e vërtetë dhe jo çfarë është në sipërfaqe .

Mbi frut dhe jo mbi lule .

Si rrjedhojë prano njërën dhe braktis tjetrën .

 

Tridhjetë e nëntë

Këto gjëra nga kohërat e lashta lindin nga një :

Qielli është i plotë dhe i qartë .

Toka është e plotë dhe e qëndrueshme .

Shpirti është i plotë dhe i fortë .

Lugina është e plotë dhe e mbushur .

Të dhjetëmijë gjërat janë të plota dhe të gjalla .

Mbretërit dhe zotërit janë të plotë dhe vendi drejtohet me rregull .

Të gjitha këto janë virtyte të gjithësisë .

Qartësia e qiellit parandalon rënien e tij .

Qëndrueshmëria e Tokës ndalon çarjen e saj .

Fuqia e shpirtit ndalon konsumimin e tij .

Plotësia  e luginës parandalon tharjen e saj .

Rritja e dhjetëmijë gjërave parandalon shterimin e tyre .

Drejtuesi i mbretërve dhe zotërinjve parandalon rënien e vendit .

Rrjedhimisht e përulur është udha e fisnikut .

E ulët është baza e të lartës .

Princat dhe feudalët vetkonsiderohen “jetimë” , “të ve” dhe “të pavlerë” .

Mos varen në të qënit të përulur ?

Suksesi i tepërt nuk është avantazh .

Mos tringëllo si nefrit

Ose si këmbanë guri .

 

Dyzet

Kthimi është lëvizja e Tao-së .

Prodhimi është udha e Tao-së .

Të dhjetëmijë gjërat janë lindur nga të qënurit .

Të qënurit është lindur nga të mos qënurit .

Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu:

Filozofia Kineze: Tao Te King 1


Një

 Tao qe mund te thuhet nuk është Tao i përjetshëm .

Emri që quhet i tillë nuk është emri i përjetshëm .

I paemërt është fillimi i Parajsës dhe i Tokës .

Emërimi është nëna e dhjetëmijë gjërave .

Vetëm ai që s’ka dëshira , mund të shikojë misterin .

Duke dëshiruar dikush shikon manifestimet .

Këto të dyja rrjedhin nga i njëjti burim por ndryshojnë në emër , kjo shfaqet si errësirë .

Errësirë brenda errësirës .

Porta për tek të gjitha misteret .

Dy

Poshtë parajsës të gjithë mund të shohin bukurinë si bukuri vetëm sepse ekziston e shëmtuara .

Të gjithë njohin të mirën si të mirë vetëm sepse ekziston e keqja .

Si rrjedhim mospasja dhe pasja lindin bashkë .

E vështira dhe e thjeshta plotësojnë njëra-tjetrën .

E gjata dhe e shkurtra bien në contrast me njëra-tjetrën .

E larta dhe e ulëta pushojnë mbi njëra-tjetrën .

Zëri dhe tingulli harmonizohen me njëra-tjetrën .

Frontalja dhe e pasmja ndjekin njëra-tjetrën .

Si rrjedhim mençuria vazhdon pa bërë asgjë , duke mësuar pa folur .

Dhjetëmijë gjërat ngrihen dhe bien pa ndërprerje .

Duke krijuar , jo akoma .

Duke punuar , akoma pa u çmuar  .

Puna është kryer , pastaj harruar .

Si rrjedhim zgjat përgjithmonë .

 

Tre

Moslartësimi i të talentuarit , parandalon grindjet .

Mosgrumbullimi i thesareve , parandalon vjedhjet .

Mosshikimi i gjërave të dëshirueshme , parandalon konfuzionin e zemrës .

Dituria si rrjedhim vë fre duke zbrazur zemrat dhe duke mbushur barqet , duke dobësuar ambicjet dhe duke forcuar kockat .

Nëqoftëse dikujt i mungon dituria dhe dëshira , atëherë njerëzit e zgjuar nuk do përpiqen të ndërhyjnë .

Nëqoftëse asgjë nuk është bërë , atëherë gjith­çka do jetë në rregull .

 

Katër

Tao është një enë boshe ; përdoret , por nuk mbushet kurrë .

O , burim i pafund i dhjetëmijë gjërave!

Çmpreh mprehtësinë ,

Zgjidh nyjen ,

Zbut shkëlqimin verbues ,

Bashkohet me rrëmujën .

O , i fshehur thellë por gjithmonë i pranishëm !

Nuk e di se prej nga vjen .

Është stërgjyshi i zotave .

 

Pesë

Parajsa dhe Toka janë të paanshëm;

I shohin dhjetëmijë gjërat si qenj kashte .

Të diturit janë të paanshëm\;

I shohin njerëzit si qenj kashte .

Hapësira mes Parajsës dhe Tokës është sa e një

Ndryshon forma por jo përbërja .

Sa më shumë lëviz , aq më shumë prodhon .

Shumë fjalë numërohen më pak .

Mbahu fort në qendër .

 

 

Gjashtë
 

Shpirti i luginës nuk vdes kurrë ;

Është gruaja nënë themelore .

Nisja e saj është rruga e Parajsës dhe Tokës .

Është si një vello që mezi duket .

Përdore atë ; nuk dëeshton asnjëherë .

Shtatë

Parajsa dhe Toka zgjasin përgjithmonë .

Pse Parajsa dhe Toka zgjasin përgjithmonë ?

Janë të palindura ,

Që jetojnë gjithmonë .

Mençuria rri pas , kështu ai është përpara .

Ai është i shkëputur , kështu një me gjithçka .

Nëpërmjet veprimeve vetflijuese , ai plotësohet .

Tetë

Mirësia më e lartë është si uji .

Uji i jep jetë dhjetëmijë gjërave dhe nuk përpiqet .

Rrjedh në vendë që njeriu kundërshton dhe kështu është si Tao .

Në vendbanim , të jesh afër tokës .

Në meditim , futu ne thellësi të zemrës .

Në marrdhënie me tjerët , të jesh xhentil dhe i sjellshëm .

Në fjalim , të jesh i vërtetë .

Në drejtim , të jesh i drejtë .

Në jetën e përditshme , të jesh i përshtatshëm .

Në veprim , kujdes nga koha dhe sezoni .

Pa luftë : Pa faj .

Nëntë

Më mirë të ndalesh befas se sa të mbushësh deri në grykë .

Tejmpreh shpatën dhe tehu do çmprehet së shpejti .

Grumbullo një rezervë floriri dhe nefriti dhe asnjeri nuk do e mbrojë atë .

Deklaro pasuri dhe tituj dhe shkatërrimi do pasojë .

Tërhiqu kur puna mbaron .

Kjo është rruga e Parajsës .

 

 

Dhjetë

Duke mbajtur trup dhe shpirt dhe duke përqafuar njëshin ,

Mund të shmangësh ndarjen ?

Duke shërbyer plotësisht dhe duke u bërë i shkathët ,

Mund të jesh si një bebe e porsalindur ?

Duke larë dhe pastruar pamjet parësore ,

Mund të jesh i panjollosur ?
Duke dashur të gjithë njerëzit dhe duke drejtuar vendin ,

Mund të jesh pa mençuri ?

Duke hapur dhe mbyllur dyert e Parajsës ,

Mund të luash rolin e gruas ?

Duke kuptuar dhe duke qënë i hapur ndaj gjithçkaje ,

Je i aftë të mos bësh asgjë ?

Duke dhënë jetë dhe ushqyer ,

Duke drejtuar , pa zotëruar ,

Duke punuar , pa u çmuar ,

Duke drejtuar , pa sunduar ,

Ky është Virtyti Primar .

Njëmbëdhjetë

Tridhjetë shkopinj shpërndahen nga qendra e rrotës ;

Është vrima qëndrore që e bën atë të përdorshme .

Argjilë me formë në një enë ;

Është hapsira e brëndshme qe e bën atë të dobishme .

Prit dyer dhe dritare për një dhomë ;

Janë vrimat që e bëjnë atë të përdorshme .

Si rrjedhojë përfitimi vjen prej asaj që është ;

E dobishmja nga çfarë nuk është .

 

Dymbëdhjetë

 

Pesë ngjyrat verbojnë syrin .

Pesë tingujt shurdhojnë veshin .

Pesë aromat turbullojnë shijen .

Garimi dhe gjuetia tërbojnë mendjen .

Gjerat e çmuara të shpien në rrugë të gabuar .
Si rrjedhojë i mençuri udhëhiqet nga çfarë ndjen dhe jo nga çfarë ai sheh .

Ai lë atë dhe zgjedh këtë .

Trembëdhjetë

 

Prano turpin në mënyrë të vetdijshme .

Prano fatkeqsinë si gjendje njerëzore .

Çfarë nënkupton me “Prano turpin në mënyrë të vetdijshme” ?

Prano të jesh i parëndësishëm .

Mos u shqetëso për humbje ose fitim .

Kjo quhet “Të pranosh turpin në mënyrë të vetdijshme”.

Çfarë nënkupton me “Prano fatkeqsinë si gjendje njerëzore”?

Fatkeqsia vjen nga të pasurit një trup .

Pa trup si do kishte fatkeqsi ?

Dorzohu me përulësi ; pastaj do të të besojnë të kujdesesh për gjithçka .

Duaje botën si veten tënde ; pastaj vërtet mund të kujdesesh për gjithçka .

 

 

Katërmbëdhjetë

Shiko , nuk mund të shikohet –  është përtej formës .

Dëgjo , nuk mund të dëgjohet – është përtej tingullit .

Kape , nuk mund të mbahet  – është i pakapshëm .

Këto të treja janë të pacaktuara ;

Si rrjedhim janë të bashkuara në një .

Nga lart nuk është e ndritshme;

Nga poshtë nuk është e errët :

Një fill i pakëputur përtej përshkrimit .

Kthehet në asgjë.

Forma e të paformës ,

Shëmbëlltyra e hiçit ,

Quhet e papërcaktuar dhe përtej imagjinatës .

Qëndro para saj dhe s’ka fillim .

Ndiqe atë dhe s’ka fund .

Rri me Tao-në e lashtë ,

Lëviz me të tashmen .

Duke ditur se fillimi i lashtë është thelbi i Tao-së .

 

Pesëmbëdhjetë

Mjeshtërit e lashtë ishin mendjemprehtë , misteriozë , të ditur , të dhembshur .

Thellësia e diturisë së tyre është e pafund .

Sepse është e pafund ,

E gjithë ajo që mund të bëjm është të përshkruajmë aparencën e tyre .

Vigjilent , si dikush që kalon një përrua dimri .

Në gatishmëri , si njeriu në dijeni të rrezikut .

I sjellshëm , sikur viziton miqtë .

I epshëm , si akulli që gati po shkrin .

I thjeshtë , si grumbuj drurësh të paprerë .

I zbrazët , si shpella .

I padepërtueshëm , si pishina me baltë .

Kush mund të presi në qetësi ndërsa balta zë vend ?

Kush mund të rrijë i palëvizshëm deri në momentin e veprimit ?

Vëzhguesit e Tao-së nuk kërkojnë përmbushje .

Duke mos kërkuar përmbushje , nuk janë të lëkundur nga dëshira për ndryshim .

 

Gjashtëmbëdhjetë
 

Zbraze veten nga gjithçka .

Lëre mendjen në qetësi .

Dhjetëmijë gjërat ngrihen dhe bien ndërsa Vetja shikon rikthimin e tyre .

Ato rriten dhe lulëzojnë dhe pastaj kthehen te burimi .

Kthimi te burimi është qetësi , e cila është udha e natyrës .

Udha e natyrës është e pandryshueshme .

Duke ditur se qëndrueshmëria është ndriçim brendësor .

Duke mos ditur se qëndrueshmëria çon në fatkeqësi .

Duke ditur qëndrueshmërinë , mendja është e hapur .

Me një mendje të hapur , do jesh zemërhapur .

Duke qënë zemërhapur , do veprosh madhërisht .

Duke qënë madhështor , do arrish hyjnoren .

Duke qënë hyjnor , do jesh një me Tao-në .

Të jesh një me Tao-në je i  përjetshm .

Edhepse trupi vdes , Tao nuk vdes kurrë .

Shtatëmbëdhjetë

Më e larta mezi njihet .

Pastaj vjen ajo që njerzit njohin dhe duan .

Pastaj ajo që të sjell frikë .

Pastaj ajo që përbuzet .

Ai që nuk beson mjaftueshëm nuk do besohet .

Kur veprimet kryhen

Pa fjalim të panevojshëm ,

Njerëzit thonë , “E bëmë !”

Tetëmbëdhjetë

Kur i madhi Tao harrohet ,

Mirësia dhe morali lindin .

Kur dituria dhe inteligjenca është lindur ,

Pretendimi I madh fillon .

Kur s’ka paqe brenda familjes ,

Respekti birnor për prindin dhe devotshmëria lindin .

Kur vendi është konfuz dhe në kaos ,

Të dërguar besnikë shfaqen .

Nëntëmbëdhjetë

 

Hiq dorë nga shenjtësia , braktis diturinë ,

Dhe do jetë njëqind herë më mirë për të gjithë .

Hiq dorë nga mirësjellja , braktis moralin ,

Dhe njeriu do rizbulojë respektin për prindin dhe dashurinë .

Hiq dorë nga aftësia krijuese , braktis përfitimin ,

Dhe banditët e hajdutët do zhduken .
Këto treja janë vetëm trajta të jashtme ; nuk janë të mjaftueshme në vetvete .

Është më e rëndësishme

Të shohësh thjeshtësinë ,

Të kuptosh natyrën e vërtetë të dikujt ,

Të braktisësh egoizmin

Dhe të zbutësh dëshirën .

 

Njëzet

Hiq dorë nga mësimi dhe vëri kapak telasheve tuaja .

Mos ka ndonjë diferencë mes po-së dhe jo-së ?

Mos ka ndonjë diferencë mes të mirës e të keqes ?

Mos duhet të kem frikë atë që tjerët kanë ? ç’farë budallalliku !

Të tjerët janë të kënaqur , duke shijuar gostinë e sakrifikimit të demit .

Në pranverë disa shkojnë në park , dhe ngjiten në brezare ,

Por mua më merret fryma i vetëm , pa ditur se ku jam .

Si nje bebe i porsalindur para se të mësojë të buzëqeshi ,

Jam i vetëm , pa një vend ku të shkoj .

Tjerët kanë më shumë se nga ajo që kanë nevojë, por un i vetëm s’kam asgjë .

Jam budalla . O , po ! jam konfuz .

Tjerët janë të qartë dhe të zgjuar ,

Por unë i vetëm jam i turbullt dhe i dobët .

Tjerët janë mendjemprehtë dhe të zgjuar ,

Por unë i vetëm jam i ngathët dhe i mërzitshëm .

O , më merr rryma si dallgët e detit ,

Pa drejtim , si era pa pushim .

Çdo njeri tjetër është i zënë ,

Por unë i vetëm jam i kotë dhe i stresuar .

Jam ndryshe .

Jam i ushqyer nga nëna e madhe .

Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu:

SUN TZU – Arti i Luftes


SUN TZU – Arti i Luftës

Emri i tij i vёrtetё ishte Sou Vou dhe lindi nё Lii An tё mbretёrisё Chi (sot quhet Huming i krahinёs Shangtong). Nuk dihet me saktёsi dita dhe viti i lindjes, por thuhet se u lind nё mesin e shekullit tё 6-të para erёs sonё. Shkruajti librin e famshёm ‘’Arti i Luftёs’’, i cili pёrbёhet nga 13 kapituj.

Sipas kronikografit tё njohur Sou Ma Cien, ky libёr ishte arsyeja qё tёrhoqi vёmendjen e mbretit Ho Lou, i cili i ngarkoi nё vazhdim drejtimin e ushtrisё sё mbretёrisё sё tij.

Pёr shumё vite me radhё, ushtria e kёtij mbreti fitonte vazhdimisht kundёrshtarёt e pёrhershёm tё tij dhe gjatё kёtyre luftrave vdiq edhe Gjenerali Sun Tzu. Edhe vetё mbreti vdiq rreth vitit 496 para erёs sonё.

Ata qё trashёguan Sun Tzunё ndoqёn kёshillat e librit tё tij, dhe si rezultat vazhduan tё kishin suksese vazhdimisht. Mё vonё, udhёzimet e tij filluan tё harrohen dhe tё nёnvlerёsohen, dhe kёshtu erdhi dhe humbja e mbretёrisё Vou dhe kёshtu shteti u shpёrbё.

Sun Tzu kishte pёrmbledhur tё gjithё diturinё e tij nё librin ’’ ARTI I LUFTЁS’’. Ёshtё njё libёr i vogёl qё pёrbёhet nga 13 kapituj. Nёpёrmes kёtij teksti, Gjenerali i madh shpjegon sekretet e luftёs, me njё mёnyrё tё thjeshtё dhe tё qartё por edhe shumё tё ngjeshur gjithashtu. Nё tё gjitha idetё e tij duket kuptimi qendror qё nuk ёshtё tjetёr pёrveçse qёllimit pёr tё shmangur luftёn dhe nё pёrgjithёsi tё arrijё tё jetё i suksesshёm pa u nevojitur tё pёrleshet. Thotё se nё tё vёrtetё lufta sjell pasoja shkatёrruese dhe shumё mё tepёr luftrat shumёvjeçare.

Çdo lider ushtarak, na thotё Sun Tzu, nёse do tё fitojё, duhet tё pёrdorё dinakёrinё, duhet tё njohё shumё mirё tё gjithё faktorёt qё influencojnё çdo situatё. Kёto faktorё janё: qёllimi i misionit tё tij, gjendja e ushtrisё, fuqia e ushtrisё sё armikut, terreni, moti dhe koha e disponueshme. Tek tё gjithё kёto faktorё duhet tё ketё njё vlerёsim objektiv, dhe tё mos influencohet nga opinionet e ndryshme dhe tё mos veproje me rregulla stereotipe. Ne çdo rast duhet tё funksionojё sipas elementeve qё ka pёrpara tij.

Gjithashtu, duhet tё shmangё veprimet e influencuara nga ndjenjat e ndryshme , duhet tё ketё njё mendje gjithmonё tё qetё dhe njё vlerёsim tё qёndrueshёm.Mos tё zemёrohet, pa keqardhje apo turp, pa hakmarrje, akoma dhe pa entuziazёm. Gjithmonё nё çdo mision , tё japё rёndёsinё mё tё madhe manovrimeve dhe kurtheve, befasisё dhe lёvizjeve tё rrufeshme kur ti jepet mundёsia. Nёse nuk ka shumё mundёsi pёr tё fituar, ёshtё mё mirё tё braktisё luftёn. Thekson gjithmonё kёtё pjesё tё teksti tё tij ’’ Gjenerali i mirё fiton pa u pёrleshur fare’’. Vetёm kur tё mos kemi asnjё shpresё pёr tё marrё njё fitore tё tillё, vetёm atёherё jemi tё detyruar tё pёrplasemi detyrimisht.

Nёse pёrfundimisht do tё vendoset pёr luftё, atёherё dy janё mёnyrat qё duhet tё veprojnё trupat. Mёnyra e parё ёshtё sulmimi i menjёhershёm qё quhet sulm i pёrballshёm dhe ёshtё Forca Cheng. Mёnyra e dytё ёshtё afrimi dinak. Atёherё kur armiku nuk e pret. Kёshilla e Sun Tzu ёshtё tё pёrdoret sidomos mёnyra e dytё, Forca e sё cilёs quhet Chi.

Sun Tzu ёshtё gjenerali i parё qё sistemoi Teknikat e Strategjikёs, duke futur nё tё gjithashtu edhe filozofi Taoiste. Kёto kёshilla tё Sun Tzu ёshtё baza e stёrvitjes e tё gjithё trupave ushtarakё, ashtu si edhe tё atyre qё janё drejtues njerёzish pёr çdo lloj veprimi njerёzor. Dhe pikёrisht aty gjendet edhe vlera e tij mё e madhe, pasi nё kёtё mёnyrë ky libёr bёhet diakronik (pёrhershёm). Njё vepёr qё u shkrua 2 500 vite mё parё dhe ёshtё njё udhёzues pёr njeriun e sotёm dhe pёr shumicёn e situatave tё qytetёrimit tonё. Janё tё shumtё ata qё e kanё si njё shembull Strategjie efektive, si pёr shёmbull ushtarakё, akademi ushtarake nё pёrgjithësi, por edhe njerёz tё letrave dhe tё Shkencave Bashkёkohore.

Sun Tzu arriti tё fitonte atё qё tё tjerё e quanin krejt tё pamundur tё arrihet. Njё fakt i njohur ёshtё kur u kritikua nga gjeneralёt e tjerё, atёherё kur gjendej nё terren inferior dhe i nevojiteshin pёr ditёn tjetёr mbi 2 000 shigjeta, tё cilat nuk i kishin. Atёherё Sun Tzu dёrgoi natёn dy anije tё mbushura me kashtё, tё lundronin nё lumin qё kishin afёr, kundёr armikut. Armiqtё tё cilet kujtuan se po i sulmonin natёn , qёlluan dhe i mbushёn varkat me shigjeta, tё cilat i mblodhёn ushtarёt e Sun Tzu, dhe ja dorёzuan gjeneralit tё tyre i cili ia u dha gjeneralëve tё tjerё, duke u thenё se asgjё nuk ёshtё e pamundur.

Disa fragmente nga ‘’ Arti i Luftёs’’ :

‘’Mendohuni mirё dhe me maturi para se tё bёni njё lёvizje’’

‘’Mosbёrja e gabimeve ёshtё ajo qё themelon sigurinё e fitores’’

‘’Nuk ekziston asnjё shembull i ndonjё shteti qё doli i fituar nga njё luftё qё zgjati shumё’’

‘’Tё filloni me brohoritje luftёn dhe mё pas tё trembeni nga fuqia e armikut , kjo tregon njё mungesё tё madhe informacionesh’’

‘’Zotёsia mё e madhe nё luftё ёshtё tё nёnshtrosh armikun pa luftuar’’

‘’Qёllimi i luftёs ёshtё paqja’’.

Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu:

Simbolizimi i Jin Jangut


 

Jin Jangu ёshtё njё simbol pёrdoret nga miliona njerёz tё moshave, nacionaliteteve, rracave dhe gjinive tё ndryshme. Kёtё simbol e gjejmё tё skalitur nё mbajtёse çelesash, varёse, unaza, tё pikturuara nё mure dhe nё bluza. Ashtu sikur edhe tё gjithё simbolet e tjerё, dhe Jin Jangu flet nё subkoshiencёn tonё, na josh , na magnetizon, me njё mёnyrё krejt misterioze.

Disa thonё se shpreh tё mirёn dhe tё keqen – mbase nё njё mёnyrё krejt sipёrfaqsore – dhe kjo ёshtё vetёm njё interpretim fёminor i kёtij simboli. I gjithё mendimi dhe kozmogonia kineze   ndodhen brёnda kёtij simboli,  jeta, vdekja, frika, fuqia, errёsira, drita. Jini dhe  Jangu janё dy polet plotёsues dhe tё kundёrt tё natyrёs.

Jangu ёshtё e bardha. Ёshtё ai qё ka pёrgjegjsinё pёr lёvizjen, agresivitetin,  iniciativёn, kreativitetin, forcёn mashkullore, ndjenjat e konfirmuara, Qiellin, dritёn, tё ngrohtёn, tё fortёn. Jang do tё thotё ‘’ flamurё qё valёzojnё nё Diell’’, domethёnё diçka qё shkёlqen ose qё ndriçon.

Jini ёshtё e zeza. Ёshtё pёrgjegjёs pёr errёsirёn, pasivitetin, moslёvizshmёrinё, pranimin, elementin femёror, mungesёn e jetёs, hёnёn, natёn, tё ftohtёt, fushat e natyrёs qё marrin dhe mirёmbajnё, qё mbrojnё jetёn brenda tyre, mitrёn nё trupin e femrave, shpellat, ujrat e palёvizshme, tё butёn,  gjёrat qё tёrhiqen, ndjenjat e errёta dhe dinake. Jin do tё thotё ‘’i errёsuar, i vranet’’. Kёto dy lloje energjish pёrbёjnё shprehje tё njё realiteti  unik qё ndodhet pёrtej çdo lloj forme dhe esence, pёrtej çdo lloj dualizmi. Tao-ne.

Nёse do tё vёzhgonim simbolin e Tai- ishi Tu, ashtu sikur quhet, do tё shikojmё se pёrbёhet nga njё rreth qё ёshtё i ndarё nё dy pjesё tё barabarta. Njёra pjesё ёshtё e bardhё  me njё pikё tё zezё brenda, dhe pjesa tjetёr ёshtё e zezё me njё pikё tё bardhё brenda. Nё kёtё mёnyrё ngjyrat ndёrrohen me njёra tjetrёn pa ndalim dhe me kёtё mёnyrё krijohet bota me tё gjithё nuancat e saj.

Ndёrsa simboli lёviz, pika  zezё qё ndodhet nё gjysmёn e bardhё fillon tё zmadhohet dhe tё forcohet, deri sa nё njё moment pushton tё gjithё pjesёn, e cila zёvёndёsohet nga e bardhё nё ё zezё. Kjo lёvizje e energjisё ka si rezultat krijimin e gjёndjeve tё mesme nё natyrё, qё e bёjnё botёn tё jetё e shumёllojshme, tё ndёrlikuar dhe mё tё plotё. Prej kёsaj lёvizjeje krijohen dhe katёr stinёt dhe ndryshimi i tyre, shumёformimi i territorit ashtu siç na e shpjegon Feng Shui, ndryshimet e kohёs, ndryshimet e humorit tonё, lindja e trupave femёrorё dhe mashkullorё. Pa kёtё lёvizje, bota materiale, ose ‘’Maja’’ ashtu sikur e quajnё Indianёt, do tё ishte monotone dhe e njёanshme.

Mёsimet qё na jep Jin Jangu, fshihen pas Feng Shuit. Ky art i lashtё i gjeomandisё  ka pёr qёllim kuptimin e natyrёs dhe harmonizimin  energjive krijuese dhe marrёse tё vendit. Qёllimi ёshtё ekuilibri qё nevojitet nё çdo lloj rasti. Kёshtu sipas kёtij arti, nё shtёpitё e tё gjallёve duhet tё mbizotёrojё energjia jetёdhёnёse Jang, sidomos nё dhomat e fёmijёve. Ndёrsa nё dhomat e gjumit  pёrkundrazi, duhet tё mbizotёrojё energjia Jin, pasi ajo dhomё ёshtё njё vend  pushimi dhe qёtesimi. Energjia e tepruar Jin provokon sёmundje, humbje, madje edhe vdekje. Pёrkundrazi energjia Jin ndihmon trupin dhe kuron sёmundjet, pasi dridhet, zien nga jeta dhe sjell fat tё mirё.

Mёsimdhёnia e Jin Jangut ka frymёzuar dhe artet marciale. Tao ёshtё njё burim ushqimi pёr zhvillimin e arteve marciale tradicionale nё Kinё. Puna e tyre ёshtё mё tepёr brendёsore, dhe njё shembull i mirё pёr kёtё janё murgjit e manastireve Shao Lin.

Sipas Taoizmit, tё gjitha gjёrat kanё dy fuqi tё kundёrta, Jinin dhe Jangun, dy anё qё bashkёmbёshteten, ndihmohen dhe luftojnё. Kёto principe pёrdoren nё pёrgaditjen fizike dhe mendore tё Arteve Marciale, tё bazuar nё energjinё CI qё pёrbёhet nga Jin Jangu.

Nё artet marciale, Jangu ёshtё prapё mё superior, ёshtё jeta, mirёsia, trimёria, bukuria dhe virtyti, rregulli dhe tё gjithё elementet etike, shpirtёrore,  qё nevojitet pёr zgjuar brenda nesh nё mёnyrё qё tё mund tё bёhemi Njerёz. Ndёrsa Jin ёshtё nёntokёsori, ligёsia, egoizmi, e shёmtuara, kaosi, degradimi dhe urrejtja. Edukimi i luftёtarёve ёshtё njё betejё e Jinit dhe Jangut dhe kjo ёshtё rruga e vetёrealizimit.

Mjekёsia tradicionale kineze bazohet nё elementёt Jin dhe Jang tё trupit njerёzor. Çdo sёmundje konsiderohet si njё tronditje e ekuilibrit midis kёtyre dy elementeve. Nё pёrgjithsi, pjesa brёndёsore e trupit ёshtё Jang dhe pjesa sipёrfaqsore quhet Jin. Pjesa pёrpara ёshtё Jang dhe pjesa e pasme e trupit ёshtё Jin. Brenda trupit ekzistojnё organe Jin dhe Jang. Ekulibri brenda trupit mbahet falё rrjedhjёs sё duhur tё vazhdueshme tё Ci, ose energjisё jetёdhёnёse qё qarkullon nёpёrmes njё sistemi.

Nёse kjo rrjedhё e ishit  tё Jin dhe Jang do tё ndalohej, atёherё individi do tё sёmurej, dhe sёmundja kurohet me vendosjen e gjilpёrave nё pika tё ndryshme tё trupit qё rregullojnё rrjedhёn e ishi.

Kёto janё disa nga zbatimet e mёsimdhёnies sё lashtё tё Jin Jangut. Njё mёsimdhёnie kaq e lashtё aq sa edhe malet e fushat qё krijohen nga lёvizja e tij. Kaq tё mençur sa edhe yjet dhe jeta qё ekzistojnё sepse ai ekziston. Ashtu sikurse edhe nё çdo dije tё lashtё, ne vetёm mundohёmi tё degjojmё, tё interpretojmё madhёrinё dhe dijet qё ajo fsheh. Ai qё bёhet i ndёrgjegjshёm i Jin Jangut, ёshtё i aftё tё interpretojё universin dhe bёhet bashkёpunёtor tё rrjedhёs sё pafund tё gjёrave dhe tё Zhvillimit.

Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu:

Cfare eshte Filozofia ZEN ?



Fjala ZEN ёshtё njё ndryshim  i gjuhёs Japoneze tё fjalёs sё Indisё sё lashtё DHYANA, qё do tё thotё meditim ose mendim i vazhdueshёm mbi njё ide.

Kur hyri nё Kinё kjo mёnyrё e veçantё  (sepse nuk jep rёndёsi studjimit tё teksteve tё shenjta) e shkollёs Budiste, ku dhe emri ishte Tzan. Sipas traditave, themeluesi i kёsaj shkolle ishte Patriarku Indian  i Budizmit, Bodidarma , qё shpёrnguli katedrёn e patriarkisё nё Kinen e shekullit tё 6 para erёs sonё. Nё atё kohё ai themeloi njё manastir, qё sipas disa studjuesve, ishte ai Shao Lin, dhe u mёsoi murgjve  metoda sekrete mbi afrimin e te vёrtetёs  budiste, ndёrmjet tё cilave ёshtё edhe ajo Zen.

Kёto metoda, qё u kombinuan dhe me ushtrime psikologjiko-trupore dhe gjimnastike, do tё pёrbёnin bёrthamёn kryesore tё arteve marciale ose Kunf Fu-sё sё Kinёs (1). Sipas traditave vetё Bodidarma thonte se kjo  mёsimdhёnie sekrete eTzan ose Zen ishte transmetuar nga vetё Buda nё nxёnёsin e tij Kasiapa dhe nga patriarkёt e mёvonshёm tё Budizmit e deri tek ai vetё. Kёshtu patriarku i parё i Budizmit Zen quhet Initacionuesi i madh Bodidarma, pavarёsisht se tё dhёnat  absolute historike tё filozofisё Zen fillojnё nga Houi Neg (638 – 713) dhe nga Sen Siou (609 – 706), qё vepruan paralelisht nё Kinёn Veriore  dhe atё Jugore.

Megjithatё  idetё e filozofisё Zen ekzistonin mё parё nё Kinё , nё formёn e tyre esenciale, gati  dy shekuj mё parё, qё nga arritja e Bodidarmёs, nё filozofinё e Seng Chao dhe tё Tao Seng, qё jetuan midis shekullit tё 4 dhe tё 5 para eres sonё . I pari mbёshteste idenё se njёsimi (bashkimi) ynё me boshllёkun ose Mos-Qёnien pёr tё qenё e vёrtetё duhej tё jetё e plotё. I  dyti thonte se Ndicimi Budist arrihet nё njё moment. Tё dy kёto mёnyra konceptimi, pёrbёjnё idete qёndrore qё do tё karakterizojnё Budizmin Zen tё mёvonshёm, si nё Kinё ashtu dhe mё vonё nё Japoni.

Nё Japoni budizmi Zen filloi tё zhvillohej nga shekuli i 12, pasi budizmi i njohur kishte nё kёtё shtet njё traditё qё arrinte deri nё 6 shekuj tani mё, pasi u themelua pak mё vonё nga vajtja e Bodidarmёs nё Kinё nё shekullin e 6 para eres sonё.

Nё  tё vёrtetё fjala Zen ёshtё japoneze, ashtu sikur pamё dhe mё lart, dhe ёshtё njё shkurtim i fjalёs Zenno  qё do tё thotё meditim.

Budizmi mbizotёroi nё pёrgjithsi lehtё nё Japoni, pavarёsisht jo kaq nё nivelin filozofik se sa  nё atё  fetar. U pёrzie shpejt me elementet e fesё tradicionale vendase, tё Sindoizmit, dhe kёshtu u krijua njё formё krejt e ndryshme e Budizmit, ajo e Budizmit Japonez. Zhvillimi i elementeve filozofikё tё kёsaj feje u bё mё vonё, me hyrjen e koncepteve Zen ose tё Budizmit Kinez. Nё tё vёrtetё filozofia Japoneze , me zhvillimin e Budizmit Zen, merr pёrmasa tё mrekullueshme.

Transmetimi i mёsimdhёnies nё filozofinё Zen kryhet nёpёrmes tё quajturave Koan. Nuk kemi tё bёjmё me njё filozofi teorike, por me njё formё komunikimi simbolik midis Mёsuesit dhe nxёnёsit, qё synon nё pёrjetёsimin e arritjes sё ndriçimit tё vetёdishёm nga nxёnёsi. Pёr tu arritur ky ndriçim, Koan pёrdor mёnyra tё ndryshme, si pёr shembull dialogun, parabolёn, heshtjen, madje dhe goditjen e nxёnёsit. Kёto mёnyra nuk janё tё kundёrta ndёrmjet tyre , pasi çdo mёnyrё mund tё bёhet Koan. Sido qoftё nё filozofinё Zen nuk ekziston mundёsia e kontraditёs, sepse Zen funksionon pёrtej mёnyrёs dualiste tё mendimit, e cila ёshtё dhe shkaku i krijimit tё kontradiktave midis gjёrave ose situatave.

Mёsimdhёnia  Zen pёrpiqet tё ndihmojё nxёnёsin  tё tejkalojё mendjen logjike dhe tё arrijё tё kuptojё realitetin me njё organ te ri konceptimi, parandjenjёn (Intuitёn), elementin Budi, qё tejkalon botёkuptimin dualist tё botёs pёrreth. Kultivimi i elementit ‘’Budi’’ brёnda nxёnёsit , ёshtё ajo qё do  ti lejojё  ndriçimin dhe thyerjen e kufijve tё mendjes inferiore ose Kama Manas, tё logjikёs formale njerёzore.

Kёshtu  filozofia Zen funksionon me subkoshiencёn dhe pёrpiqet tё zgjerojё pjesёn tonё koshiente pёrtej kufijve tё zakonshёm. Pёr kёtё arsye disa Mёsues Zen thonё se nxёnёsi nuk duhet tё mendohet me trurin e tij nёse do tё kuptojё filozofinё Zen. Por pёrkundrazi duhet tё ‘’mendohet’’ me barkun e tij,  me ipogastrion e tij, domethёnё duhet tё ndjejё tё vёrtetёn dhe jo tё mundohet ta kuptojё .

Duhet tё jetё spontan, nё mёnyrё qё tё arrijё tё hyjё nё ‘’rrjedhёn  natyrale’’ e Realitetit, tё Njёsisё – Gjithёsisё. Kjo ёshtё njё nga arsyet qё bёjnё Budizmin Zen kaq tё vёshtirё pёr tu kuptuar dhe tё largёt nga studjuesi perёndimor, i cili ёshtё mёsuar  nё njё mёnyrё tё menduari horizontale  dhe tё thjeshtё racionaliste. Metoda Zen , ndёrlikohet nёpёrmes thjeshtёsisё sё saj fenomenale, lejon pёrjetimin e tё Vёrtetёs dhe tё jetёs, dhe jo vetёm kuptimin e tyre.

Le tё paraqesim mё mire dy shembuj te Koan tё Filozofisё Zen Japoneze:

Josu pyeti Mёsuesin Nansen:

– Cila ёshtё Udha?

Nansen tha:

– Jeta e pёrditshme ёshtё Udha.

Josu pyeti pёrsёri:

-Mund tё studjohet?

Nansen tha:

– Nёse do tё pёrpiqesh ta studjosh, do tё gjendesh shumё larg saj.

Josu pyeti pёrsёri:

-Nёse nuk e studjoj, si do ta kuptoj se cila ёshtё Udha?

Nansen tha:

– Udha nuk i pёrket botёs sё koncepteve dhe as i pёrket botёs sё mos konceptit. Tё Menduarit ёshtё njё halunacion, dhe mosmendimi ёshtё  i pakuptimtё. Nёse do tё arrish Udhёn e vёrtetё, qё ndodhet pёrtej çdo lloj dyshimi, veje veten tёnde  nё tё njёjtёn liri me Qiellin. Mos e quaj as tё mirё dhe as tё lig.

Me kёto fjalё Josu u ndriçua.

Koani i dytё na flet pёr njё histori tё Mёsuesit Zen Ingiou.

Pak para se tё vdiste,  Ninakaven e vizitoi Ingiou, i cili e pyeti:

– Tё tё udheheq mё tej?

Ninakava u pёrgjigj:

Erdha vetёm dhe do tё iki qё kёtu vetёm. Çfarё ndihme mund tё mё japёsh ti?

Ingiou u pёrgjigj:

Nёse kujton se me tё vёrtetё vjen dhe ikёn, ky ёshtё illuzioni yt. Le tё tё tregoj Udhёn ku nuk ekziston vajtje dhe ardhje.

Me kёto fjalё Ingiou kishte zbuluar Udhёn kaq pastёr, sa qё Ninakava  buzёqeshi dhe vdiq.

Sot Budizmi Zen vazhdon tё ekzistojё nё Japoni dhe madje   dhjetёvjeçarёt e fundit ka hyrё dhe nё Perёndim, duke influencuar thellё mёnyrёn e tё menduarit bashkёkohor psikanalitik, dhe duke pёrbёrё njё metode afrimi tek e Vёrteta, duke ofruar kёshtu  tek racionalizmi i thatё perёndimor njё jashtёdalje pёr rimёkёmbjen e ekuilibrit tё tij shpirtёroro-trupor.

Për më tepër materiale të këtij lloji klikoni këtu: